خاو - شعری از ظاهر سارایی

اشاره

این شعر را چند سال پیش گفته ام و هنوز جایی منتشر نکرده ام . گاه از واژه ای  استفاده کرده ام که مربوط به گویش طایفه ای و محلی من نیست اما در گستره ی کردی جنوبی می گنجد و معتقدم همه ی کردهای جنوبی باید از واژگان مناطق همجوار خود استفاده کنند تا زمینه ی به وجود آمدن زبان معیار شعری و ارتباطی کردی جنوبی فراهم شود . گاهی هم از واژه ای استفاده کرده ام که به قیاس قواعد زبان کردی می توانند ساخته شوند و ساخته ام . این کار در صورتی که بر اساس موازین درست زبان شناسی صورت بگیرد ، گستره ی زبان کردی جنوبی را وسیع تر می کند و این وظیفه بر عهده ی شاعران و خالقان ادبی است که به قول آن عزیز : " وارثان آب و خرد و روشنی اند "

 

        خاو

 

دۊﮦشه و   هاتي   وﮦ  خاوم

پا  نای  دﮦ  نام ِ  چاوم

 

ئاگر دای  دﮦ  دﮦرۊنم

دۊدی هێز گرت  دﮦ  خۊنم

 

دﮦ  نوو عشقم  دای ده  گژ 1

گيانم  بۊﮦ  خوڵه مژ2

 

دﮦ  نوو بۊمه  کوڕ  تۊله ێ

له ڕ ِ  په ڕ ِ  قژ هۊله ێ

 

دۊمای  چه ن  ساڵ  په ژارﮦ

ديمه ته وﮦ   دوارﮦ

 

بێ  خووف   ده  دووس و دژمن

دﮦ  قوته که ر۳ دﮦ  پژمن 4

 

وه  ناز و لار و له نجه

قه ده م   دِکردی  ره نجه

 

"باڵات بڵێنۊ چۊ نه ێ

لێوت گوڵۊ گوونات به ێ "5

 

چه مت  مه س  و خومارۊ

ده مت  دانه ێ   ئه نارۊ

 

هه وا  نه  گه رم  نه  سه ردۊ

زه مین  نه  سه وز   نه   زه ردۊ

 

دنیا  وه  کام  گشتۊ

نه  زیبا  بۊ  نه  زشتۊ

 

ئه ورێ  نه ما  ده  بسات 6

مانگ و  ئاساره   ئڵات 7

 

ئاساره ێ   ئه سرم  ده  چه م

شه وم  پڕ  ده  گڕﮦێ  شه م

 

لیسک  ِ8 گوونات9   نیشته و  رۊم

چۊ  گوڵ ِ  رۊت  تازﮦو  بۊم

 

دﮦنگ ِ  دڵت  ئێژنه ویم 10

رﮦنگ ِ  سه وز ِ  سه فات  دیم

 

فرێشته ێل  ِ  ئاسمان

مات  ِ عشق ِ  راسمان

 

ته خت ِ ره وانێ 11 ده  نۊر

ئه ڵگرته مان  تا  وه  دۊر

 

دۊر ،  ئه ورﮦگ  ِ خوداسه

ئاسمانێ  نفاسه 12

 

هه ێ  داخ ،  ده  ناکاماو13  خوﮦر

چۊ خۊنی  کیشا   خه نجه ر

 

شه م ِ  شه وقم  تێویا14

لێز ِ عشقم  شێویا

 

خوﮦزﮦو  بمردام  دﮦ  خه و

رووژم  بێاتا 15 وﮦ  شه و

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱- مفهوم مصراع : دوباره مرا به عشق دچار کردی .

۲-خاکستر داغ همراه با اخگرهای گداخته .

۳-  سرفه کننده ، معمولا برای اگاه کردن دیگران از حضور خود سرفه می کنند .

۴-عطسه کننده . برساخته ی خودم است . عطسه هم آگاه کننده است و هم فالی بد برای انجام کاری .

۵-   تضمین مصراعی است از مطلع غزلی از خودم با اندکی تصرف درضمیر : باڵات بڵێنه چۊ نه ێ + لێوت گوڵ و گونات به ێ .

۶- این جا به معنی دنیا ، جهان .

۷-  طلوع کرد . به صورت " ئه ڵات " هم تلفظ می شود .

۸- پرتو .

۹- گونه .

۱۰- شنیدم .

۱۱- کجاوه . تخت روان

۱۲- وسیع .

۱۳- ناگهان .

۱۴- ذوب شد .

۱۵-  می شد ؛ با  وجه تمنایی که با قید خوﮦزﮦو و مانند آن به معنی کاش می آید .