خبر فرهنگی

 خبر فرهنگی
ادامه مطلب

برای نوشدن شعر کردی چه باید کرد؟

ادامه مطلب

کارنامه ی زانا

کارنامه ی زانا

انتشارات زانا در مدت فعالیت اندک خود موفق شده است آثار زیر را عمدتا در حوزه­ی شعر و ادب کردی آماده­ی چاپ کند:

ادامه مطلب

مانشت- سعید عبادتیان

اشاره: سعید عبادتیان شاعر نام­آشنای ساکن گیلان­غرب، برشی از شعر«مانشت»شان را برایمان فرستاده، و در پایان اضافه کرده است:« قسمتی از مثنوی بلند مانشت را به شما مانشت نشینان سر افراز تقدیم می­کنم». ما ضمن تشکربسیار از لطف ایشان و شعری که تقدیم کرده اند، و نیز به خاطر گشودن باب دوستی و ارتباط بیشتر، انتظار داریم سعید عبادتیان گاه­گاه ما را با شعرهایشان بنوازند.

 

 «مانشت»

 مانشت ده­­س کی بنیادد به­نی

 کام وا، کام واران بنا راد ژ­ه­نی

مانشت! زاڵ زه­ڕ، وامنه­ێ ساڵان

پیر پرچ چه­رمی باوگ ئه­بدالان

تا ت گه­ورا بۊد وساید وه پاوه

بنچینه­ی به­شه­ر هزار تووک داوه

خه­م خوراواێ خان مه­سۊر دیری

توژاڵه­ی له زام دنیای دۊر دیری

زه ره­ێ شاپه­روه­ر ها وارانده­و

 ها وه ته­مه لۊل وه­هارانده­و

ها چۊزه­ێ  نه­و­ڕه­س قه­ی دارانده­و

 ها وه سوسه­ن گوڵ نسارانده­و...

 

شاهمرادیان و برگردان شعرهای نصرت الله مسعودی

شاهمرادیان و برگردان شعرهای نصرت الله مسعودی

اشاره: از آقای نصرت الله مسعودی، شاعر نام آشنای لرستان و کشور، پیش از این شعرهایی ترجمه، و در این وبلاگ درج شده بود. این بار شعرهای او را فرهاد شاهمرادیان به کردی ایلامی ترجمه کرده است. این که شاعر مطرحی چون آقای مسعودی دوست دارد شعرش به کردی ترجمه شود و این که باز شاعر مطرحی چون آقای فرهاد شاهمرادیان به ترجمه­ی این شعرها همت گماشته، نشان از تعاملی سازنده و امیدوارکننده دارد که در بین شاعران کشور جریان دارد و این که نگاهی نو و فرخنده به فرهنگ­ها و زبان­های محلی و منطقه­ای درحال شکل­گیری است. مضافاً این که کردی ایلامی قابلیت­های خاص، و جایگاه درخور خود را تا حد زیادی پیدا نموده است. تلاش این عزیزان را ارج می­نهیم و مخاطبان این وبلاگ را که خوشبختانه کم هم نیستند مهمان این خوان گسترده می­کنیم.

ادامه مطلب

بحثی دیگر در باره ی شعر ایلام و موضوعات دیگر:

بحثی دیگر در باره ی شعر ایلام و موضوعات دیگر:

جلیل آهنگرنژاد چند سوال از من پرسیده بود و من پاسخ هایی به آن ها داده بودم. این گفت و گوی مجازی در سایت بلوط و روزنامه ی صدای آزادی  منعکس شده است. دوستان و علاقه مندان را به دقت در این گفت و گو  و در صورت امکان اعلام نظر دعوت می کنم.

http://www.balout.ir/cat_04/000272.php

شعری از نعمت الله داودیان

شعری از نعمت الله داودیان

نعمت­الله داودیان از شاعران پیش­کسوت ایلام است که کمتر خود را به شاعری شهره کرده است و بیشتر برای دل خود می­گوید. او هم شعر فارسی  را خوب می­گوید و هم شعر کردی را؛ که توجهش به شعر کردی اخیراً فزونی یافته است. حیفمان آمد قدر این "نعمت" را ندانیم و  از لذت شعرهایش بی­بهره باشیم . غزل زیر را از او با هم می­خوانیم:

 

ره­نگ و ریشه­ێ وه هاری ناشت ئه­ر ئمرێ وه سه­ر بردم
 وهارم چگ ده ناکامه­و، منیشه جۊر گوڵ مردم

ادامه مطلب

غزلی از نورالدین رحیمی

اشاره: نورالدین رحیمی ِ ملکشاهی کمتر به شاعری معروف است و شهرتش در ایلام بیشتربه  خاطرفعالیت­ها و مشارکت­های اجتماعی و سیاسی است؛ حال آن­که من معتقدم برجسته­ترین وجه او، شعر اوست و خوش­بختانه ... 

ادامه مطلب

چند پرسش و چند پاسخ

اشاره : یکی از علاقه­مندان به زبان و ادب کردی ایلام، چند سوال از طریق ایمیل از من پرسیده بود و درخواست داشت   به آن پرسش­ها پاسخ دهم­. من هم پاسخی شتابناک به  آن پرسش­ها دادم. از آن جا که فکر می­کنم این پرسش و پاسخ ممکن است به کار دانش آموزان و دانشجویان و سایرعلاقه مندان به زبان وادب کردی بیاید ، متن مصاحبه ی مکتوب را در این جا هم منعکس می کنم .  

•      آقای سارایی اگر چه خیلی­ها شما را به خاطر تلاش­هایتان به خاطر حفظ فرهنگ و زبان مردم کُرد جنوب می شناسند، اگر امکان دارد خودتان را برای آن­دسته از هموطنانی که شما را نمی­شناسند، معرفی بفرمایید و بگویید علاوه بر کارهای نوشتاری به چه  کارهای دیگری مشغول هستید؟ 

با درود به پیشگاه عموم هموطنان ، خاصه هموطنان کُردم . من در سال 1343 در شهر ایلام متولد شدم و تحصیلاتم را تا سطح کارشناسی ارشد زبان وادب فارسی در ایلام ، کرمانشاه ، تهران و اهواز ادامه دادم و پس از 25 سال تدریس در دبیرستان­ها و مراکز تربیت معلم، اینک دو سال است به درخواست خودم به صورت پیش ازموعد بازنشسته شده­ام . 

درطی این سال ها در کنار تدریس در آموزش و پرورش با مراکز آموزش عالی استان همچون دانشگاه ایلام ، دانشگاه آزاد و دیگر مراکز دانشگاهی همکاری داشته­ام و متون مربوط به

ادامه مطلب

همایش سال های تا کنون در ایلام

به اطلاع عموم علاقمندان به زبان و ادبیات فارسی می رساند :

در تاریخ ۲۹/۲/۱۳۸۹ جلسه ای با حضور شاعر، نویسنده و منتقد برجسته ی کشور، جناب استاد عبدالجبار کاکایی، در باشگاه فرهنگیان ایلام ساعت ۴ عصر

با عنوان سال های تاکنون برگزار خواهد شد.

موضوع جلسه: بررسی جریان های شعری در دو دهه ی اخیر

بدین وسیله از عموم علاقمندان عزیز به ویژه اعضای انجمن علمی - آموزشی معلمان زبان و ادبیات فارسی استان ایلام جهت شرکت در این همایش ادبی دعوت می شود 

-------------------------------------------------------------

توضیح:

دوستان و علاقه مندان به برگزاری برنامه های ادبی مرتبا پرسش می کنند که چرا همایش سال های تاکنون برگزار نشد . به اطلاع این دوستان می رساند یک روز قبل از برگزاری همایش مسئولان آموزش و پرورش ایلام خواهان لغو همایش شدند . مذاکرات و رایزنی های ما به نتیجه نرسید و نهایتا با حکم قاطع مدیرکل آموزش و پرورش ایلام ناچار به لغو همایش شدیم . بدین وسیله از عزیزانی که با درهای بسته مواجه شدند پوزش می خواهیم .

من و انتشارات "زانا"

من و انتشارات "زانا"

 بعد از بازنشستگی پیش از موعدم که به تقاضای خودم صورت گرفت به دنبال کاری برای گذران اوقات فراغت بودم و حس می کردم کاری که با کتاب سروکار داشته باشد برایم مناسب تر است به این خاطر تقاضای تاسیس موسسه نشر و چاپ کتاب دادم که   بالاخره بعد از مدت ها مجوز انتشاراتی مورد تقاضای من با نام " زانا" صادر شد و من هم به سلک ناشران درآمدم . من قبلا از ناشران گلایه می کردم که چرا با نگاه تجاری به کتاب نگاه می کنند. امیدوارم خودم این نگاه را به کتاب نداشته باشم و بتوانم در خدمت مولفان و صاحبان قلم به ویژه کوشندگان در عرصه ی زبان و ادب کردی و دوستان شاعر و نویسنده ام باشم . چاپخانه ها از سهم خود نمی گذرند اما من می توانم تا حدی از سهم خودم بگذرم و آثارشان را چنان چه مایل بودند ویرایش کنم و با کیفیت بهتری ارائه کنم . در کنار کارهای مربوط به چاپ کتاب به ویرایش آثار نیز کمافی السابق مشغول خواهم بود و ازمشاوره های فکری و فرهنگی نیز دریغ نخواهم کرد .

نشانی من : ایلام - خ آیت الله حیدری - شادآباد - ابتدای خ ابوذر غفاری - پاساژ گل محمدی - انتشارات زانا. تلفن : [phone]

نشانی الکترونیکی :

[e-mail]

ظاهر سارايي

بيلا  واێ شه­ماڵ عه­بير شه­ن بكه­ێ

بيلا گوڵباخي خه­نه­خه­ن بكه­ێ

 

نه­ورووز يانێ جميان سروه­ي وا­ي شه­ماڵ ده نشات  دڵه­يل وه­هاري. رووژێگێ ژه­نگ شه­وار و ره­نگ كۊه­نه­ي ده گيان و دڵ لاچووگ و ورشه­و پرشه نيشێگه­و رۊ وڵات و خو­ه­ر ده ئاسوو به­خته­وه­ري و پيرووزي ئه­ڵاێگ و وه­فر­يل داچه­كن و گوڵه­يل وشكن و په­پرووكه­يل چه­م وه رووژناي رووژه­يل وه­هاري ئه­ڵاڵن و دار و دغا له­ش ده خوه­روه­يشت سناو د­ه­ن و مه­لۊچگه­يل، ئه­ورێشم ده­نگيان ده په­ل داره­يل داڕشنن و دێو زقوم و زليمه­ت چۊ شه­وكووره­ك چه­م ده ليسك خوه­ر نۊقنێگ و ده ئشكه­فت نامه­ردي هشاره­و دوو.

ده قوڕن دڵ و قۊلي گيان، ئێ عه­ێد عه­زيز ئاريائييه وه گيشت دووسه­يل و براێل و خوه­يشكه­يل هام­رێ و هام­ده­نگ ته­بريك ئۊشم و پيرووزبائيي گه­رم خوه­م ئاراسته­ي وجووديان كه­م .

نه­ورووزتان پيرووز

 

ترجمه ی چهار شعر از نصرت­الله مسعودي

ترجمه : حبيب­الله بخشوده

اشاره:

نصرت­الله مسعودی سه روز مانده به کودتای سال 32 درشهر خرم­آباد متولد شده­است. اولین سروده­ی به چاپ­رسیده­ی او این دوبیتی است : « شب وُ روزُم غمی بردل زنه چنگ / همی نالُم ازاین چرخ بد آهنگ/نمیاد اشکم از دیده خدایا / گمونُم اشک هم داره سر جنگ/ که درسن پانزده – شانزده سالگی در مجله­ی جوانان به چاپ رسید. بعد از این، او به شکل پراکنده شعرهایی را دربرخی نشریات به چاپ رساند. کسانی که به شکل حرفه­اي خواننده­ی شعراند، به احتمال زیاد با کارهای اودر نشریات ادبی آشنایی دارند. ازمسعودی در سایت­های معتبر ادبی تا کنون بیش از نود شعر، و هم­چنین تعدادی نقد و مقاله منتشر شده­است. اولین کتاب او «به لهجه­ی برگ به بام آبان» کتاب برگزیده­ی « پکا » (اتحادیه­ي پخش کتاب ایران) درسال 77 بود. کتاب دوم و سوم او « کی برمی­گردی پارمیدا » و کتاب « شمایل­گردان» در جشنواره­های منطقه­اي و سراسری کتاب­های برگزیده­ی جشنواره­ي "ایوار" بودند. بجز کتاب­هایی که ذکرشان رفت، از این شاعر، که بازیگر و کارگردان تئاتر هم هست و گاه در فیلم­های سینمایی و تلویزیونی در گوشه و کنار کادری پیدایش می­شود، کتاب­های:« بوی دست حوّا »، « چقدر شبیه هم­اند این دوستت دارم­ها »­، « وما هم­چنان ترانه خواندیم» ( این کتاب گزینه­اي است از کارهای مسعودی ونسرین جافری)، و نیز دو نمایشنامه با نام­های: « صدای سیمره » و « وقتی که گیاه­ها گریه می­کنند » به چاپ رسیده است.

ادامه مطلب

گذري بر«گه­رمه­شين»، مجموعه شعر كردي علي الفتي

ظاهر سارایی

«گه­رمه­شين» عنوان مجموعه شعر كردي كلهري/جنوبي  آقاي علي الفتي است. او ازشاعران بسيار خوب  كردي­گوي  استان كرمانشاه است . الفتي و شاعران باغيرتي همچون سعيد عبادتيان، رضا موزوني ، جليل آهنگرنژاد و ديگراني كه اكنون نامشان را در خاطر ندارم، آتشكده­ي شعر كردي جنوبي را در كرمانشاه  بزرگ فروزان نگاه داشته­اند. اين حلقه، علاوه بر شعر كردي درشعر فارسي نيز توانا هستند و آثار ارزشمندي به آن زبان دارند كه از اين ميان مي توان به مجموعه شعر "هواي هرات " علي الفتي اشاره كرد.

شعر كردي جنوبي شاخه­هايي دارد كه

ادامه مطلب

كارنامه­ي كُردي ابوالقاسم لاهوتي

كارنامه­ي كُردي ابوالقاسم لاهوتي 

• ظاهر سارايي

[e-mail]

 ابوالقاسم لاهوتي ،‌فرزند الهامي ، در روز 19 مهرماه 1266ش.( 1305 هـ.­ق و 12اكتبر 1887. م) در كرمانشاه به دنيا آمد . پدر وپسر هردو شاعر و آزادي­خواه بودند. درشانزده سالگي به كمك مالي يكي از دوستان خانواده براي ادامه­ي تحصيل به تهران آمد و دو سال بعد، نخستين غزلش كه لحن سلحشوري وآزادي­خواهي داشت در روزنامه­ي حبل­المتين كلكته انتشار چاپ شد .

لاهوتي در سال 1323ق ( 1284 ش ) در تهران، شب­نامه و اوراق سياسي پخش مي­كرد و در انقلاب مشروطه­خواهي در صف فدائيان آزادي قرارداشت .

در محرم سال 1330ق ( 1290ش) كه ناصرالملك جمعي از آزادي­خواهان را به قم تبعيد كرد ، لاهوتي با درجه­ي ياوري رئيس قسمت ژاندارمري قم بود و در آن جا به گناه خراب­كاري در ژاندارمري ، محكوم به اعدام شد و به خاك عثماني گريخت و چندي در مدرسه­ي ايرانيان استانبول درس فارسي مي­داد و روزگاري پريشان داشت .

نخستين اشعار لاهوتي درروزنامه­هاي آن عهد ، ازجمله حبل­المتين و ايران نو منتشر گرديد .وي در دو سال اول جنگ بين الملل اول، روزنامه­ي بيستون را در كرمانشاه انتشار مي­داد اما پس از شكست مؤتلفين ، بار ديگر به تركيه رفت و در استانبول مجله­ي ادبي پارس را داير كرد ...

ادامه مطلب

یاد یار مهربان

یاد یار مهربان

شاعر و همكار ارجمند ِ هليلاني ِ اينك رخت اقامت در همدان افكنده ، يعني فرخ شهبازي متخلص به "شهرياركُرد" مجموعه شعري منتشر كرده ، به نام "فصل سفر گم شده " كه شعرهاي فارسي او را در بردارد. فرخ شهبازي ، پنج غزل ازغزل­هاي اين مجموعه را به من تقديم  كرده ، و ازاين جهت بنده را  مرهون الطاف خود كرده است ؛ چرا كه من و او بيش از يكي دو بار همديگررا نديده ايم، هرچند كه پيام گزاري هايي با هم داشته­ايم . مي دانستم كه او روحيه­اي حساس دارد و اهل راستي و پاكي و شيفته­ي زبان و فرهنگ كُردي است و اين كه  تبارش به ايل داجيوند مي­رسد،  همان ايل لك زباني كه " خانه " شاعر بزرگمان از آن جا برخاسته است . دوستان ،كتابش را به من رساندند و شايسته ديدم كه به رسم يادگار و به نشان سپاس­گزاري از لطفي كه چشم­داشتي به آن نداشتم ، به معرفي كتاب و درج يكي از شعرهاي لكي­اش بپردازم .

ادامه مطلب

هايكوهاي كردي حبيب الله بخشوده

هايكوهاي كردي حبيب الله بخشوده

 حبيب­الله بخشوده ،شناخته­تر از آن است كه در باره­اش بنويسم اما حيفم آمد اشاره­اي به شعرهاي تازه­ي او نكنم . حبيب در زمينه­ي سرايش يا هايكوي فارسي خيلي وقت است كه كاركرده و نمونه­هاي موفقي ارائه نموده است كه در نشريات كشور به چاپ رسيده­اند و حتي يكي از طرح هايش در كتاب " سخن شيرين پارسي " كه درس نامه­ي درس فارسي عمومي دانشگاه هاست ، آمده ، و آن ، اين شعراست:

ادامه مطلب

الگويي براي شعر آزاد كردي

الگويي براي شعر آزاد كردي

• ظاهر سارايي

[e-mail]

هم سن و سال­هاي ما وحتي كوچك­تر­ها به ياد مي­آورند كه درايام بي غمي كودكي ، بازي "هلووره ملووره " چه اندازه طربناك بود . اين بازي قرينه­ي كردي  بازي  " هاچين وواچين " فارسي است . بازي­اي كه بچه­ها پايشان را به رديف و در كنارهم دراز مي كنند و پايي كه اشاره­ي به آن با آخرين هجاي شعر همزمان مي­شود،  بايد جمع شود و اين بازي تا زماني كه تنها يك پاي دراز شده باقي بماند،  ادامه مي يابد و  آن يك پاي باقيمانده هم ماجرايي دارد كه بماند . غرضم از اين مقدمه يادآوري و آموزش اين

ادامه مطلب

گلايه و تكذيب

ظاهرسارايي

گلايه و تكذيب

چند وقتي است نام خود را در پاي بيانيه هايي مي بينم كه نه آن ها را خوانده ام و نه كسي از من در باب آن ها نظري خواسته است و تنها با جستجو در اينترنت و يا از طريق دوستان از مندرجاتشان آگاه مي شوم . لذا ضمن تكذيب تمام اين موارد ،و گلايه از رعايت نكردن اخلاق حرفه اي توسط آن افراد ،  اعلام مي دارم اگر لازم باشد مطلبي عنوان كنم از طريق همين وبلاگ صورت خواهد گرفت.

«ئالای دیده­بان»

اشاره : شعر زير را آقاي سيد آرمان حسيني آبباريكي دانشجوي كارشناسي ارشد دانشگاه اهواز برايمان ارسال كرده است . شعري به كردي كرماشاني و در حال وهوايي نوستالژيك و تاسف و تأثري بر پيشينه­ي باشكوه .

سید آرمان حسینی آبباریکی

«ئالای دیده­بان»

له  کاروان شعر و مووسیقی

گه­رد ِ ئێحساس هه­ڵسیا

که­لیمه  له پێش هه­یاهوو  که­ێد

ادامه مطلب

شعری از شاعر جوان سمیه مهری

اشاره :

 سميه­ مهري يكي از شاعران جوان انجمن كردي هاناي ايلام است . او هنوز در آغاز راه است و تا قله­هاي شعر راهي دراز در پيش دارد . با اين وصف شعر زير به خاطر طراوت و تازگي و عاطفه­ي قوي و ساخت سهل و ممتنعش توانسته راهي به وبلاگ تخصصي شعر و زبان  كردي جنوبي يعني ايلام آسو بيابد . طبعش را تحسين مي كنيم و چشم به راه شكفتن بيشترش هستيم .

•  سميه مهري

 

سه­ونزه

 

سه­و­نزه[1]  گرتگه  دووسێ ، سه­ونزه كه­فتگه كووسێ [2]

شه­ماڵ[3] خڕ  خوه­ێ ده ده­ورێ[4]، شه­ماڵ چێشتێ  ها پووسێ

 

سه­ونزه  سه­ونز كرد ئه­و  وه­رێ[5] ، شه­ماڵ  چگ فام  ِ سه­رێ

ئه­ۊ  قلاس ، دز ِ زه­ڕه[6] ، ياي [7] منێ وه گه­وهه­رێ

 

شه­ماڵ  پێچێ وه پاێاو ، چزێ دا وه گووناێاو[8]

نه­خشێ  ، شرينه دامێ [9]، شه­ماڵ يه­كێ  وه  لاێاو

 

شه مال دێوانه واره  ، دڵێ  برد ئه­و نازاره

كلوانگێ[10]  برد ئه­ڕاێ ، سه­ونزه ده­زۊران[11] داره

 

شه­ماڵ  منێ  و­ه ئه­ورێ ، وه سه­ر هاتگه سه­ورێ [12]

تواێ[13]  زۊتر بوه­ێگه­ێ ، ونه خوه­ێ  خه­ێگه هه­ورێ [14]

 

چگ و ده­س خس ئه­و ده­سێ ، نووڕس  وه چيه­م  ِ مه­سێ

شه­ماڵ  سۊر ِ سه­ونزه برد ، سه­ونزه بۊ  وه كول كه­سێ

---

- سبزه ، كنايه از دختران زيبا روي گندمگون . [1]

- كووس كه­فتن ، كنايه اي است به معناي دچار دردسر و مشكل شدن .[2]

 - باد صبا كه پيام آور عاشق و معشوق است در اين شعر خود عاشق شده است.[3]

- به گردش مي چرخد .[4]

- سبزه لباس سبز پوشيده است . [5]

- اشاره به باور عاميانه اي كه كلاغ را دزد زر و گوهر مي داند.[6]

- او هم .[7]

- چز در اصل به معناي نيش زدن زنبور است . در اين جا باد صبا نيشگوني از گونه ي معشوق گرفته است . [8]

- نقش دام سبزه فريبنده است و بادصبا اين بار غرامت زاده و فريفته شده است . [9]

- انگشتر.[10]

- نامزد .[11]

- صبرش به سر آمده است . [12]

- مي خواهد . [13]

- و گرنه خودش را در دره اي مي افكند و قصد خودكشي مي كند . [14]

شعر سپيد كردي از : حبيب الله بخشوده

شعر سپيد كردي از : حبيب الله بخشوده

 

 هه­فت چگا  ئه­ولاتر

 

 هه­فت چگا  ئه­ولاتر

هه­فت چگا  ئه­ولا

كه­ر­ۊه  بخه­فم

عه ترێ ده  گيرفانتان

جامه­كێ ده  ده­ستان بوو

تاڵێ خوه­ر   ده گيستان بڕشێ

مانگ  ده  تێوڵتان  ئه­ڵاێ

كه­نيامه

ده  هه­فت  چگا  ئه­ولاتر

خڕم  دانه

ليژماو  كرياگه

نوقره  ڕشيامه­ساو  خوه­م

جامه­ك

چه­م

 ده­م

چه­قانگه

هه­فت چگا ئه­ولاتر

هه­فت چگا  ئه­ولا

 كۊه  ئه­ڵسامه

ك   نه­مرم

 چه م

 ده م

چه قانگه

هه فت چگا ئاو لاتر

هه فت چگا ئه و لا

 كويه ئه لسامه

ك نه مرم

 ***

 معني برخي از لغات

- چگا  :  تپه

- جامه ك : آيينه

- كه ر يوه  : خرگوش

- گير فانتان : جيبتان

برگردان ارداویراف نامه به کردی جنوبی ( قسمت آخر)

 

 

برگردان متن كتاب " ارداويراف نامه " به زبان كردي جنوبي

(قسمت آخر)

• ظاهر سارايي

[e-mail]

به­ش 33

سرووش پاك و ئيزه­د ئاگر ده­سم گرتن و بردنه­م ئه­و بان ِ كۊه­ي دائيتي ده ژێر ِ پێڵ چينوه­د  ده نام ِ بێاوان . ده نام ِ  ئه­و بێاوانه ده ژێر ِ پێڵ  ِچينوه­د دووزه­خ نيشانم دان .

ئه­هريمه­ن و دێوه­ێل و دێو ِ دروو[1] و دێوه­ێل ِ تر  و ئه­رواێ گه­نه­كاره­ێل فره­ێ داوره­ۊنه­و  چنه­و  به­زه­ي­خوازي[2] دكردن  و دڵاڵكيان [3] ده ده­نگێان چمان[4]  هه­فت كشوه­ر دله­رزيا .

ئێقه ده ئه­و قيڕه و لاڵكيان و به­زه­ي­خوازيه ترسيام  ، ده سرووش پاك و ئيزه­د­ئاگر خواسم  نه­وه­نه­مه  ئووره­و  ئه­ڵگه­رديمنوه .[5]

وتنه­م : مه­ترس و زيه­ڵگت نه­چوو ، ده­ێره ئه­نێش ئه­و خاتر­ت نيه­نيشێ [6].

ادامه مطلب

برگردان ارداویراف نامه به کردی جنوبی ( قسمت 4)

 

برگردان متن كتاب " ارداويراف نامه " به زبان كردي جنوبي

(قسمت ۴)

• ظاهر سارايي

[e-mail]

به­ش 14

ئێگل سرووش پاك و ئيزه­د ئاگر ده­سم گرتن و چگيمه جيێگاو .

ئه­و  جييه چنه­و  سه­رد و  هشك و گه­نياگۊ  ك ِ تا  ئه­ومه[1]  ده  دنيا  نه ديۊم و  نه  ئه­ژنه­فتۊم .[2]

چۊن چگماو بان­تر ، دووزه­خ ديم ، دمناسه  [3]چاێ  قۊل[4] ِ ته­نگ و  سيه­مناكێ .

تيه­ريكي دووزه­خ چنه­و بۊ  گ ِ ده­س بوه­يت و تيه­ريگي بگريت [5]، ئوو چنه­و گه­نۊ  ك ِ واێ ئه­ر بێا  ده لۊت  هه­ر كه­س ، دياته لايا [6]و دله­رزي و دكه­فت .

چنه­و  تيه­ريكۊ  ك  هه­ر كه­س نيه­زانس هه­سه­ێ يا نه .

هه ركه  فِكِر كه­ێ : م  ته­نيام .

هاليم [7] سێ شه­و و رووژ ده­ێ نه­ۊه  ئۊشێ : يه نوو هزار  ساڵه گيريامه و هامه دووزه­خ .

ادامه مطلب

برگردان ارداویراف نامه به کردی جنوبی ( قسمت 3)

برگردان متن كتاب " ارداويراف نامه " به زبان كردي جنوبي

(قسمت ۳)

• ظاهر سارايي

[e-mail]

به­ش 7

ده دوێم گام ، چگمه ئاسمان ِ مانگ . ئه­وره گ ِ  وتار نێك ، مێمان بۊ ، ئوو گه­ل گه­پێ ده پاكان ده­وره­ۊه .

پرسيم : ئێره كووه و يانه ئه­رواێ كيين ؟

سرووش پاك و ئيزه­د ئاگر وتن : ئێره ئاسمان ِ مانگه­و يانه ئه­رواێ ئه­وانه­ن گ ده دنيا زكر نه­كردن و سروود گاهاني نه­خوه­نسن ؛ ئه­مان وه خاتر سواوه­ێل ِتر  هانه ئێره .

ئه­وانه چۊ مانگ ورشه­ێان ديات  .

به­ش 8

گام ِ تر ئه­ڵگرتم و چگمه خوه­ر­ئاسمان [1]. ئه­وره  گ  كردار نێك ،  مێمان بۊ .

ئه­وره  وه­ێ دوتن ، دنياێ به­رزه­بانان

ادامه مطلب

برگردان ارداویراف نامه به کردی جنوبی ( قسمت 2)

برگردان متن كتاب " ارداويراف نامه " به زبان كردي جنوبي

(قسمت ۲)

• ظاهر سارايي

[e-mail]

به­ش 3

ئه­رواێ[1]  ويراف ده گيان ده­رچگ و چگه  تك  كۊه­ي " دائيتي[2] ، چينوه­د پێڵ " [3].

شه­و ِ رووژ هه­فتم ئه­رواێ هاته­و دۊما و  ده­ميا[4]  ده گيانێ.

ويراف ، خوه­ش و خوڕه­م  ، وه ئه­نديشه­ێ نێك ، ئه­ڵسا ؛ جوور كه­سێ گ ِ  ده خاو ِ  خوه­شێ  ئه ڵساۊ .

خوه­يشكه­يل و مووبه­ده­يل و مه­زدا پرسه­ێل ، وه­ختێ ويراف دين خوه­شاڵاو بۊن .

وتن : خوه­ش هاتي و درس هاتي ده شار مردگه­ێل وه شار ِ زنگه­ێل ،  ئه­ێ ويراف ، ئه­ي هه­واڵ­به­ر [5] ئيمه  مه­زدا پره­سه­ێل .

موبه­ده­يل و موغه­ێل ، ] وه نيشانه­ێ ئێحترام [ ده وراێوه­ر ويراف چه­ميان[6] ؛ ئێگل ويرافيش چگه پێشوازێان ،‌ئه­ۊيش چه­مي و وت : سلام " ئوورمه­زد " و " ئيزه­ده­ێل "[7] و سڵام زه­رتوشت پاك سپيتمان[8] و سرووش[9] پاك و ئيزه­دئاگر [10]  مه­زدا­پرسه­ێل و سڵام پاكه­ێل و ئه­روايل بهه­يشتي وه ئۊه .

مووبه­د

ادامه مطلب

برگردان متن كتاب " ارداويراف نامه " به زبان كردي جنوبي

 

برگردان متن كتاب " ارداويراف نامه " به زبان كردي جنوبي

(قسمت ۱)

• ظاهر سارايي

[e-mail]

اشاره :

ارداويراف نامه عنوان كتابي است از نوشته­هاي دوره­ي آغازين ساساني كه در بردارنده­ي سفر روحاني " ارداويراف " به بهشت و دوزخ ، و شرح مشاهداتش مي باشد . ارداويراف مرد پاك و پرهيزگاري است كه پيشوايان و موبدان دين زردتشتي او را برگزيدند كه سيري در جهان ديگر كند و از روان درگذشتگان آگاهي به دست آورد و در دسترس هم كيشان خود قرار دهد . اين سير معنوي در پيشگاه پيشوايان دين ، بر در آتشكده­ي " آذر فرن بغ " آغاز گرديد . ويراف كه به گفته­ي موبدان در تمام عمر خود گناهي نكرده بود و به حكم قرعه براي اين سير انتخاب شده بود ، پس از شستن سرو و تن و پوشيدن جامه­ي نو و خوردن خورش ، بر بستر پاك آرميد و روان درگذشتگان را ياد كرد سه جام منگ ( نوعي نوشابه ي مخدر ) گشتاسبي از پيشوايان دين گرفت و نوشيد و باژ گفت و به خواب رفت و مدت هفت شبانه­روز به همراهي دو فرشته طبقات بهشت و دوزخ را بازديد كرد و پاداشي كه از هر كار نيك به نيكوكاران و بادافراهي كه از هر گناه به گناه­كاران داده مي­شد ، مشاهده كرد و سپس به پيشگاه اورمزد پذيرفته شد و پيام او را براي هم­كيشان خود شنيد و روز هفتم به اين جهان بازگشت و پس از خوردن خوراك ، دبيري دانا وفرزانه را فراخواند تا مشاهدات خود را بنگارد . مجموع اين نوشته به نام ارداويراف­نامه خوانده شد .

محققان زمان تاليف ارداويراف­نامه ي  موجود را بين سده­ي سوم تا هفتم هجري حدس مي زنند . اين متن ، به خط و زبان پهلوي است كه آقاي دكتر رحيم عفيفي به فارسي امروز و با التزام به سره نويسي و استفاده از ريشه­ي كلمات پارسي ِ به كار رفته در متن اصلي ،  ترجمه و شرح كرده­است .[1]

از ديرباز معراج­نامه­ها و نوم­نامه­هايي وجود داشته  كه در آن كساني شرح سفر روحاني خود را به ديگر سو بيان نموده­اند كه

---

- عفيفي ، رحيم ،  ارداويراف نامه، ۱۳۷۲ ، توس ، چاپ دوم ، تهران .[1]

ادامه مطلب

استاد حسن صلاح سوران به ديار باقي شتافت

 

استاد حسن صلاح سوران از چهره هاي برجسته  در حوزه ي زبان و ادب كردي چهارشنبه 26 شهريور ماه در منزل مسكوني اش در كرج درگذشت . استاد ، در سال 1320 /1941در روستاي فيض الله بگ بوكان متولد شد و تحصيلات تكميلي اش را در دانشگاه هاي انگلستان ادامه داد . كارنامه ي علمي – ادبي او مشتمل است بر حداقل ده جلد كتاب در باره  ي زبان ، ادب و تاريخ كرد به خصوص زادگاهش بوكان . علاوه بر آن مقالات متعددي از اودر سايت هاي مختلف اينترنتي منتشر شده است . استاد صلاح سوران در دانشگاه هاي مختلف ايران و از جمله تهران و اصفهان به تدريس زبان و ادبيات كردي مشغول بود .

آن چه باعث شد يادداشتي در مرگش بنويسم خاطره اي است كه از او دارم . استاد اواخر تابستان يا اوايل پاييز سال 86 همراه با همسر گرامي و عزيزي ديگر ، صرفا جهت ديدار از ايلام و آشنايي بيشتر با چهره هاي فرهنگي استان  به ايلام تشريف آورده بودند . مناعت طبعش مانع از آن شده بود كه افتخار ميزباني را به ما بدهد ولذا در باشگاه فرهنگيان ايلام  سوئيتي رزرو كرده بود . ايشان به من زنگ زدند و من كه تنها نام و آوازه ي ايشان را شنيده بودم مشتاقانه به ديدارشان شتافتم . پخته مردي متواضع و فرهيخته و سرخ چهره در را به رويم گشود و در اندك زماني خودماني شديم . به اصرار من دعوت شامم را پذيرفت و قبل از آن مناظرطبيعي و محلات و جاهاي ديدني را به اوو همراهانش نشان دادم . ازديدن مناظر طبيعي و جنگل هاي اطراف شهرايلام به وجد آمده بود و البته نمي توانست تاسف خودش را از بافت شهري و فقري كه مشاهده كرده بود از ما پنهان كند . شب را تا ديروقت در خدمتش بوديم . يك دو روز ديگر ميهمان ايلام بود و عزيزان ديگري ميزبانش بودند . استاد پس از آن همواره با تلفن و ايميل و پيامك ما را مي نواخت .

اينك آن بزرگمرد در ميان ما نيست و به آسمان ها پركشيده است . ياد و خاطره اش را گرامي مي داريم و فر و فرهنگ و تواضع و اخلاق نيكويش را مي ستاييم و به پاس كوشش هايي كه براي زبان وادب كردي داشته ، به او درود مي فرستيم و فاتحه اي نثارروحش مي كنيم .

 

شاكه و خان مه¬سۊر

 

شاكه و خان مه­سۊر

• ظاهر سارایی

 [e-mail]

"شاكه " و " خان مه سۊر / منصور " نام دو تن از شاعران بزرگ و كردي سراي استان ايلام است كه چون شير و شكر به هم آميخته­اند و معجوني مفرح و شگفت ساخته اند ؛ به گونه­ای که  نمي توان از هم جدايشان كرد .

هم­سرايي شاعران پيشين اين ديار منحصر به اين دو نبوده است ؛ "تركه" و نجف " تالي اين دو­اند و خبرهايي از هم­سرايي شاعران ديگر نیز به ما رسيده است ، از آن جمله  شعري در دست  است كه در طي آن چهار شاعر نام آور يعني : تركه و نجف و  "خانه "  و "نوره"  در موضوع واحدي مشتركاً يه شكرافشاني پرداخته­اند .به هر حال عهد عجيبي بوده كه شاعران هم عهد برخلاف امروز ، با ديگر شاعران دوست و قرين و هم­سرا بود اند و به يك ديگر عشق مي ورزيده و وفاداري  مي­كرده اند .

ادامه مطلب

نقدها را بود آیا که عیاری گیرند ؟

در پاسخ به درخواست سایت بلوط مطلبی نوشتم تحت عنوان " شعرکردی رکود یا حرکت " که در آن دغدغه های خودم را در باره شعر و زبان کردی نوشتم که در همین وبلاگ و نشانی های زیر قابل دریافت است :

http://www.balout.ir/literature_kord/000084.php

http://ilamasu.blogfa.com/post-48.aspx

http://www.westluristan.com/articles/535.html

هفته نامه ی سیمره چاپ کوهدشت لرستان عین مطلبم را در نشریه و سایت خود چاپ کرد :

http://www.seymare.com/?m=138712

چاپ این مقاله در سیمره با واکنش عجیب شخصی به نام عیسی قائد رحمتی مواجه شد و مطلبی به عنوان نقد با ادبیاتی خاص در سایت زیر درج نمود :

http://www.loor.ir/News.asp?nid=1252&ln=fa

این جانب نیز در پاسخ به این مطلب جوابیه ای نوشتم که در نشانی های زیر قابل دسترسی است :

http://ghome-lor.blogfa.com/post-34.aspx

http://www.loor.ir/News.asp?nid=1270&ln=fa

http://www.seymare.com/?p=767

حال قضاوت را به عهده ی خوانندگان عزیز می گذارم .

یا لطیف

 بیانیه­ی هنرمندان و اهل قلم استان ایلام در حمایت از نامزدی مهندس میرحسین موسوی در انتخابات دهمین دوره­ی ریاست جمهوری

 ما ایرانیان به عنوان ملتی فرهنگ مدار ، هنرپرور ، و ادب دوست در طول تاریخ شناخته شده ایم  و این وجه غالب­ترین مشخصه­ی ملت ایران بوده است  . شالوده­ی فکر و فرهنگ و هنر ایرانی بر اساس دو عنصر اسلام و ملیت ایرانی استوار است . این دو عنصر توانسته هویت ملی – اسلامی ایرانیان را شکل

ادامه مطلب

مثنوی غزلی از کیومرث مرادی

اشاره :

کردی رایج در دهلران و آبدانان و زرین آباد ، شاخه ای فرعی است از کردی جنوبی که ویژگی های خاص خود را دارد . این گویش آخرین مرز زبان کردی در جنوب نواحی کرد نشین ایران محسوب می شود . شاعران این حوزه از زبان کردی در سال های اخیر تلاش های فراوانی در راه احیا  و رونق این زبان مبذول داشته اند که کیومرث مرادی ، از آن جمله است . در زیر مثنوی - غزلی  از کیومرث مرادی تقدیم علاقه مندان می شود . کیومرث مرادی شاعری است که هم شعرفارسی را خیلی خوب می گوید و هم در شعر کردی تواناست . طبعش روان و ضمیرش زلال است . ممکن است خواننده در ابتدا علاوه بر غرابت زبانی  به واسطه ی تازگی طرح شعر ، مضامین نو ، استعاره  و تشیبهات تازه ای که در آن وجود دارد اندکی با مشکل مواجه شود لذا اندکی شکیبایی استفاده از شرح واژگان ، و خوانش دو یا چند باره ی شعر لازم است، آن وقت خواهد دید که با شعر لطیف و عمیقی روبه رو هستید.

 

لێوه مۆیه­که ، کافر مۆیه­که

 

زه­ړه­ێ  زخاڵ و پړووشه­ێ[1] ته­شم [2]

نه­ڤه[3] تو خوه­شاڵ  ، نه  ڤه  خوه­م  خوه­شم

 

نه هووشم  ڤه­رێ[4] چه­وه­ێل مه­سێ

نه له­رزێ دڵم  وه عشق  ِ  که­سێ

ادامه مطلب

شعر کودکانه از سعید عبادتیان

اشاره : سعید عبادتیان از بزرگان شعر کردی جنوبی و برخاسته از گیلان غرب است . او در انواع شعر دستی هنرمندانه دارد . شعر زیر تجربه ی موفقی  است از او  در حوزه ی شعر کودکانه ی کردی .

 مه­لۊچگ

مه­لۊچگ  !   ئای  مه­لۊچگ

مه­لۊچگه­یل ِ    بۊچگ

 

خوه­شی  بکه­ن  زمسان چوو

رووژه­یل ِ   یه­خ    به­سان چوو

 

خوه­زه­و   دی نه­ۊنم   خوه­زه­و

نایدن  و نه­ۊنم  وه  چه­و

 

ئرمیسه­ێل(۱)   ِ  چه و ِدان

ده­نۊکه­یل  ِ (۲) که­ودان

 

جیک­جیکدان  وه   نزه­و

مردندان  وه  کزه­و

 

خوه­شی   بکه­ن     وه­هار    تێ

دنیاێ     نک   و  نه­وار    تێ

 

بچن    خوه­ش  وه هاڵدان

ئه­ڕا         شه­قه­ێ  باڵدان

 

منیش     ئه ­گه­ ر     خه­و    بۊنم

خوه­م    وه   دو  باڵه­و      بۊنم

 

له   دنیاێ    خوه­م   لا  گرم

له   جه­مدان   جا  گرم

توضیحات :

۱- اشک ها . ۲- منقار - نک

ماخد اصلی :http://www.balout.ir/literature_kord/000092.php

 

كليات و تعاريفي در باب زبان و گویش[1]

 

كليات و تعاريفي  در باب  زبان و  گویش[1]

 

دکتر ایران کلباسی –  دکترای زبان شناسی

1

 ‏  برای این­که تعریف دقیقی از زبان انسانی انجام بگیرد. من زبان را از سه نظر تعریف می‌کنم. زبان به معنی اعم آن، زبان از ‏نظر زبان‌شناسی و زبان از نظر گویش‌شناسی. زبان به معنی اعم آن هر نوع نشانه یا قراردادی است که پیامی را بین افراد یک ‏جامعه منتقل می‌کند، مثلا بوق اتومبیل، آژیر آمبولانس، چراغ راهنمایی، زنگ اخبار، تابلوی ورود ممنوع، تابلوی توقف ‏ممنوع و حرکات چشم و ابرو و سرو دست و غیره نوعی زبان است. زبان از نظر علم زبان‌شناسی شامل تعداد محدودی ‏قاعده آوایی، معنایی و دستوری است که همراه تعداد محدودی واژه می‌تواند بی‌نهایت جمله بسازد و این جمله‌ها از طریق ‏دستگاه گفتار آدمی تولید می‌شوند و واسطه ارتباط بین افراد می‌گردد، مثلا در زبان فارسی ما قواعدی داریم که جای فاعل، ‏مفعول و فعل در جمله کجاست، صفت

ادامه مطلب

رێوار- شعر تازه¬ای از فرهاد شاهمرادیان

 

                    " رێوار "

 

هه­ێ خاڵوو رێوار[1] ، گێشتێ رێواریم

گێشتێ وه یه­ێ داخ ئازیه­ت باریم

 

مانگ و ئاساره  ، نیشته­جاو[2] رێوار

خڕ خوه­یم[3]  ئه­ڵ ده­ور  یه­ێ خوه­ر[4] نازار

 

ئه­گه­ر ده­لیاسه [5] ، ئه­گه­ر سارا[6] چیم

ئه­ر ژه  م ِ  پرسن  ئه­ڕا یه­ێ جا چیم

 

گێشتێ  ونجیمن[7] یه­ێ  ئاو  زڵاڵ

وه  کۊزه و کونه  ، وه جام  و قه­پاڵ[8]

 

رشن[9]  ده  نام ِ  ده­ڵیاێ بێ  بنێ

گڵاڵ ِ [10] پاک و لاو لێخنێ[11]

 

چ ِ  کووشته­ێ شمشاڵ ، چ ِ کووشته­ێ شمشێر

ژه  یه­ێ کیه­نی  خوه­ن هه­م ئاهوو هه­م شێر

 

کتاو  خوه­ن دۊنی ،  گیژه ده نوونێ [12]

شه­راو خوه­ر نووڕی ،  شێته ده شوونێ

 

هه­ر که  ویر دڵ ، فام ِ  سه­ر دێرێ

ماڵ  هه  یه­کێگه  ئه­ر  دو ده­ر دێرێ

 

پا  ده  زه­نجیریم ، سه­ر وه  داره­وه

گێشتێ  گیرووده ێ  زڵف ِ  یاره­وه

 

گێشتێ ره­وه­نی ماڵ ِ  دووسیمن

گێشتێ  ته­واف­چی   خاڵ ِ  دووسیمن

 

په­ڕ ِ  یه­ێ  دامان گرتیمه  وه   ده­س

چ ِ  شێخ  و چ ِ  شا ، چ ِ  ویرا  چ ِ مه س

 

شه و تا سوو بۊشیم  هه ر سوو تا  شه­وار

دووس و دووس و دووس ، یار و یار و

---

[1] - رونده ، مهاجر

[2] - ساکن

[3] - می چرخیم

[4] - خورشید

[5] - دریا

[6] - صحرا

[7] - عمل آب ریختن از چشمه و رود و نظایر آن به مشک و ظروف دیگر

[8] - کف دست

[9] - می ریزند

[10] - رودخانه

[11] - گل آلود

[12] - نشانی

نظری و گذری بر مثنوی " دلبر " اثر طبع حشمت منصوری

نظری و گذری بر مثنوی " دلبر " اثر طبع حشمت  منصوری

• ظاهر سارایی

[e-mail]

گزیده­ی اشعار شاعر ارزشمند ِکردی گوی ایلامی ، آقای حشمت­الله منصوری به سعی و اهتمام آقای محمد جلیل بهادری و حمایت مالی آقای یونس نوروزی  چند ماهی است که چاپ و منتشر شده است . این مجموعه تنها در بردارنده ی دو مثنوی از مثنوی­های شاعر است و شاید نتوان به آن گزیده ی اشعار اطلاق کرد ؛ چرا که در گزیده ، گزیده­ای از کل اشعار شاعر بر مبنای گزینش مولف تدوین می شود ، حال آن که این اثر مثنوی بلند بالای " دلبر " و مثنوی " والیه " است و دیگراشعار اجتماعی ، عاشقانه ، انتقادی و فکاهی شاعر به این کتاب راه نیافته­اند . محمد جلیل بهادری با انتشار این کتاب خدمت شایانی به جامعه­ی ِ کُرد زبان ایلام و کردی جنوبی نموده و باعث شده اشعار ارزشمند شاعر ِ مردم گریز و گوشه گیر را از محاق گمنامی بیرون آورده و در معرض دید و ذوق مردم ادب دوست قراردهد . یونس نوروزی ، نیز به پاس شعرخواهی و شعر دوستی و این که مادرزاد عاشق شعر است و گرچه شعری نگفته ، شاعرانه زیسته است ، با حقوق معلمی خود بار گران چاپ کتاب را به دوش کشیده است که این ایثار او در خور قدردانی است و درسی است برای کسانی که دستشان تنها به دهن خودشان می رسد و نمی خواهند در توزیع تولیدات محصولات فرهنگی محلی و بومی که متولی خاصی ندارد و بعضاً هم زبانان و همشهریان نیز به درستی از قدر و ارزش آن ها آگاه نیستند ، مسئولیتی قبول کنند .

دراین یادداشت می خواهم صرفاً نظری و گذری داشته باشم بر مثنوی عاشقانه ی " دلبر " اثرطبع آقای حشمت الله منصوری .

"

ادامه مطلب

"تروسکه¬ی¬ زانیاری" له سه ر مێژوو ، زوان و ئه¬ده¬بی کوردی ئیلام(وتووێژ له ته¬ک زاهر سارایی)

"تروسکه­ی­ زانیاری"

^{له سه ر  مێژوو ، زوان و ئه­ده­بی  کوردی ئیلام}

^{(وتووێژ له ته­ک زاهر سارایی)}

^{کامران  رﮦحیمی}

^{پێشه­کی:}

^{تا ئێستا له بارﮦی  ئیلام و کوردی فه­یلی­­دا، هه­رکه­سێک  به گومان و روانگه­ی  خۆی  باس کردووه ، به­ڵام  به داخه­وه  هێشتا به شێوﮦی راستکانی وزانستی ، توێژینه­وه و په­یجۆری له بارﮦی  ئه­م هۆزه نه کراوه. به­م هۆیه­وه وت­ووێژێک له ته­ک یه­کێک له نووسه­ران وشاعیرانی ناوچه­ی ئیلام ئاماده کراوه ، تا راستیه­کان له سه­ر زاراوه و داب و نه­ریت و مێژووی کوردی فه­یلی روون ببێته وه .}

^{«زاهر سارایی » له ساڵ 1343 هه­تاوی له شاری ئیلام له دایک بووه و دیپلۆمیش هه­ر له وێ وﮦرگرتووﮦ، جا لیسانس و فه­وقی لیسانسی  ئه­ده­بیاتی فارسی  له زانستگاکانی عه­للامه ته­باته­بایی تاران وچه­مرانی  ئه­هواز ته­واو  کردووه ؛ ئیسته­ش دوای 25 ساڵ ده­رس وتن له دواناوه­ندی و زانستگاکانی ئیلام خانه­نشین بووه. سارایی دﮦسه­ڵاتی له هۆنینه­وﮦی هۆنراوه به  دوو زوانی کوردی و فارسی هه­یه . هه­ر  ئه­وﮦنده که له گه­ل شیعر وئه­ده­بی فارسی ئاگاداریی هه­یه؛ پتر له­وه  له سه­ر  زوانی دایکی خۆی  سه­رنجی داوه و کۆڵێوﮦ. له بارﮦی شیعریشه­وه  ته­نیا  ئه­م رسته  به­سه  که  وﮦک کانی به­هاران  جۆش  ده­خوات و تینویه­تی  گوڵ و بوڵبۆڵێ  باخچه­ی ئه­دﮦبی  کوردﮦواری  دﮦشکێنێت .}

 

•   ^{مێژووی سیاسی و جوغرافیای ناوچه­ی ئیلام بۆ زۆربه­ی لیکۆڵێنه­ران و نووسه­ران روون نیه ؛ له­م بارﮦوه  بۆمان فره­تر قسه بکه­ن؟}

 ^{له بارﮦی مێژووی پارێزگای ئیلام  له  کتێبێکم به ناوی " شاعیری دونده­کانی ته­م گرتوو –  (شاعر قله های مه آلود)ساقکردنه­وه ،وه­رگێڕان و راڤه­ی شیعره­کانی غولام­ره­زا خانی ئه­رکه­وازی ، چاپی یه­که­م ،گویه ، تاران) به تێرو ته­سه­ل باسم کردووه . لێرﮦدا به کورتی بۆتان دووپاتی دﮦکه­مه­وه .}

^{ئیلام به شێ له ناوچه­ی زاگرووسه  که  له  مێژﮦ  ناوﮦندی ژیان و جێگه­ی شارستانیه­تی هۆزﮦکانی جۆراجۆر بووه ، وﮦکو : کاسیه کان و گوتیه کان و ... سه­ردﮦمێک به­شێک له «عیلام»ی مێژین بووه ؛ به تایبه ت  زﮦمانێ  که عیلامیه­کان  دﮦسته­ڵاتدار بوون . هه­روﮦها  ئاسه­واری  کاریگه­ری حکومه­ته کانی تر، وﮦکو : " ئاشووری " له­وێ  ده­بینرێ ، که  بۆ نموونه دﮦتوانین به به­رده نووسه­کانی پاشای ئاشوور له ناوچه­ی " گوڵ گوڵ "ی ئه­رکوازی مه­ڵکشاهی ئاماژه پێ بکه­ین ، که  له­وێ باسی داگیرکراوﮦکان و چۆنیه­تی شانازیه­کانی خۆی کردووه .}

^{دوای رووخاندنی عیلامی باستان ، به دﮦستی ئاشووریه­کان و دﮦسه­ڵات گرتنی هۆزﮦکانی ئاریایی ، وﮦکو ماد و هه­خامه­نشی، پارێزگای ئیلام  به­شێک  له­و حکومه­تانه بووه ؛ به تایبه­ت  له دﮦورﮦی ساسانیان زۆر گرنگ بووه ؛ چون پارێزگای ئیلام زۆر نزیکی پایته­ختی ساسانی و رێگای هات و چۆی شارﮦکانی گرنگی ئه­و  سه­ردﮦمه  بووه .}

^{هه­روﮦها  دۆڵ و دﮦشتی پڕبار ، رووباری پڕئاو ، که­ش و هه­وای خۆشی هه­بووه . له ئیلام­دا دو پارێزگا ، به ناوه­کانی " ماسه­به­زان " و " مهرﮦجان قه­زﮦق " هه­بووه ، که  مه­رکه­زی ماسه­به­زان ، شاری "سیروان " له گوندی " سه راب که­ڵان " له شارستانی شێروان  - چه­رداوڵ و شاری " ئه­ریوجان " له ناوچه­ی زﮦڕنه­ی ئه­یوان دامه­زرا بووه . ناوﮦندی مهرﮦجانقه­زﮦق ، " سه­یمه­ره " له نزیکی دﮦڕه شه­هر  بووه ، پاشان}

ادامه مطلب

گوڵ سووسه­ن چڕێ ئه­و سه­ردیاران

گوڵ سووسه­ن چڕی ئه­و سه­ردیاران

وﻩ  ت ِ  مزگانی :  هاته­­و  وهاران

 

نه­ورووز ، رووژ ِ ئه­ڵاتن رووژنای و ئاوا بۊێن ِ  تیه­ریکی و وشکیان  گوڵ و رﻩستاخیز په­­روانه و جمشت ِ جوانی و خۊن ده­وان  عشق و ئاشتی و هاتن ِ سه­ر ِ سال ِ نوو ،   بمارگ بوو

نه­ورووزتان پیرووز

 

خاو - شعری از ظاهر سارایی

 

اشاره

این شعر را چند سال پیش گفته ام و هنوز جایی منتشر نکرده ام . گاه از واژه ای  استفاده کرده ام که مربوط به گویش طایفه ای و محلی من نیست اما در گستره ی کردی جنوبی می گنجد و معتقدم همه ی کردهای جنوبی باید از واژگان مناطق همجوار خود استفاده کنند تا زمینه ی به وجود آمدن زبان معیار شعری و ارتباطی کردی جنوبی فراهم شود . گاهی هم از واژه ای استفاده کرده ام که به قیاس قواعد زبان کردی می توانند ساخته شوند و ساخته ام . این کار در صورتی که بر اساس موازین درست زبان شناسی صورت بگیرد ، گستره ی زبان کردی جنوبی را وسیع تر می کند و این وظیفه بر عهده ی شاعران و خالقان ادبی است که به قول آن عزیز : " وارثان آب و خرد و روشنی اند "

 

         خاو

 دۊﮦشه و   هاتي   وﮦ  خاوم

پا  نای  دﮦ  نام ِ  چاوم

 

ئاگر دای  دﮦ  دﮦرۊنم

دۊدی هێز گرت  دﮦ  خۊنم

 

ادامه مطلب

ترانه ای از حبیب الله بخشوده

 

په ڕ  کێشت

 

نم نم ِ تازه ێ  وارانه

شادی باخ و  بووسانه

ماڵت  کیشا  وه ێ  بانه

وێنه ێ   په روانه

 

نم نم ِ تازه ێ  ئه ور  نوو

نوقره  ده وێ ِ  ده  نام ِ جوو

خه ێمه  به سا  گوڵ  ده  ئاسوو

فڕ  گرت   په ره ستوو

 

بان  بده ویمن  گوڵ  باریم

دڵ  ده  په ژاره  ده ر باریم

سووسه ن و نه رگس  بشماریم

تا  ده چه مه نه یم

 

ده ێ  په ڕ ِ  کێشته  لابگریم

نه رگس  ده  سارا  بگریم

چووپی  وه رد ِ  وا  بگریم

قه وڵ ِ  سه با  بگریم

ما را به خیر تو امید نیست شر مرسان

ظاهر سارایی

روز اول که شنیدم سیمای مرکز ایلام می خواهد  برنامه ی اخبار کردی راه بیندازد من و دوستان دیگراز شادی در پوست خود نمی گنجیدیم و یادم هست با نوشتن مطلبی در یکی از هفته نامه های ایلام به گمانم " مهران " به  استقبال این واقعه ی مهم رفتم و با شور و اشتیاق بسیار آن را ستودم ؛ چرا که آقای جعفری، مدیر وقت صدا و سیمای مرکز ایلام ، را  که بانی این کار بود ، فرد دانا و صادقی می دانستم. او این کار خوب را بنیان گذاشت و ما هم تقریبا از همان اوایل پیشنهاد کردیم حالا که قرار است برنامه ی اخبارکردی پخش کنید مقداری اساس کار را محکم بریزید ؛ از مجریان مسلط استفاده کنید ؛ گروه نویسندگان قوی داشته باشید ؛ از نظر اهل فن و آگاهان سود بجویید و ویراستان چیره به کار بگمارید  تا بر روند واژه سازی و واژه گزینی و ترکیب و تالیف کلام نظارت داشته باشند . اوایل قرار بود من و بعضی از دوستان دیگر به عنوان مشاوربا برنامه همکاری کنیم . کم کم متوجه شدیم که برنامه بدون بهره گیری از مشاوره ی ما به راه افتاد . کسانی که متولی این کار بودند نیروهایی دلسوز و کوشا اما سخت پیاده در این فن بودند  ؛ به گونه ای که تقریبا هیچ کدام حتی از دور دستی بر آتش زبان و ادبیات چه کردی و چه غیر کردی نداشتند ، بیشتراز عوامل و کارمندان صدا و سیما بودند . از همان ابتدا شیوه ی واژه سازی و تلفظ واژگان و نحو کلام مورد اعتراض عموم قرار گرفت که البته خیلی از این اعتراضات ازروی محافظه کاری و تغییر ناخواهی بود .دست اندرکاران که مرعوب این اعتراضات شده بودند  اولین کاری که کردند رجوع به کلمات و ترکیبات آشنا و دم دست بود که این کار باعث شد دیگر کسی کاری به کارشان نداشته باشد. اما من و بعضی از دوستداران زبان و ادب کردی  ضمن ارائه ی راهکار و نقد مشفقانه  هم چنان از آن حمایت می کردیم چرا که امیدوار بودیم بالاخره روزی سخته وپخته خواهد شد و اشتباهاتش را جبران می کند . مهم ترین نمونه ی این نقد و تذکر را در مصاحبه ای که با هفته نامه ی مهران داشتم و در همین وبلاگ و وبلاگ های دیگر از جمله ایلام امروز قابل دست رسی است ، ارائه کردم . در آن جا ضمن برشمردن ضعف هایی چون استفاده نکردن از رسم الخط کردی ، خودسری مجریان در تلفظ واژگان ، عدم گروه ویراستاری و نظارتی و غیره  گفته بودم که :

ادامه مطلب

سازنه بژه ن

   شعری از خسرو خسروی پور

۱۳۲۲- ایلام

 سازنه۱ !  بژه ن۲ ، دوهوڵ کوت۳  !  ده نوو

بکوت  ،  تا ئه ڵاێ ۴   خوه ر ِ رووژ ِ  نوو

 مه شکه ێ  شه و  داچگ  ۵ ، دوو ِ  رووژ  رشان ۶

شه فه ق  گوڵاو ِ  گوڵباخی   پشان۷

 وڵات  دانه و   ده یشت  چۊ  به نی۸  ده  به ن

دوهوڵ کوت !  بکوت ، سازنه !  بژه ن

 ده ێ  سه وزڵانی   توڕ پا    نیشان ۹

په ڕ  و  باڵی   به یم   وه   چووپی  کیشان

 بژه ن   ره گه ێ  ده ت  ها  ده  خۊنمان

بێ  تو  وێرانه  ماڵ  و مینمان

 بکوت  ، عاشق و شیت  و سه رمه سیم

ده  لا  فه رهاداو  وه  یه کاو ره سیم ۱۰

 بکوت ،  ده  ڕمه ت۱۱  بێستۊن  له رزێ

ده نگ شرینت ،   شرینێ ۱۲  هه رزێ

 ده نگه یل ِ  عاڵه م   ده   یه ێ  ریشگه

ده نگ  ِ  عشق  ،  قسیه ێ   تاش۱۳ و تیشگه

 دڵم   په ڕ داگه  ، ها کوو  ماڵ  دووس ؟

هه رکه س   دووس  بۊنێ  نیه گونجێ  ده  پووس

 سازنه !  بژه ن ،  دوهوڵ کوت !  ده نوو

بکوت ،  تا ئه ڵاێ  خوه ر ِ   رووژ  ِ  نوو

---

   سرنا زن ، ساززن . - [1]

.  - بزن ، بنواز [2]

- دهل زن . نوازنده ی دهل .[3]

- طلوع کند . [4]

- مشک شب فرو ریخت .[5]

- دوغ روز ریخت . تشبیه بلیغ اضافی . [6]

- افشاند . [7]

- زندانی . [8]

- تور پا یعنی نشان پا .  سبزه زاری که جا و رد پای افراد روی آن مشخص است . [9]

- از طرف فرهاد با هم خویشاوندیم . به واسطه ی هم دردی با هم خویشاوند هستیم . [10]

- نام آوایی برای آوای دهل . [11]

 یک شیرین . معشوق فرهاد . - [12]

- تاش : صخره و سنگ . [13]

شعر کردی رکود یا حرکت ؟

 ظاهر سارایی

 اشاره :

 سایت الکترونیکی بلوط http://balout.ir/ چند وقت پیش از من خواست تا در اقتراح و طرح موضوع آن پایگاه با عنوان " شعر کردی رکود یا حرکت " شرکت کنم و مطلبی برایشان بنویسم . مطلب زیر پاسخی است به آن درخواست .  من در این بحث علاوه بر پرداختن به موضوع اصلی بحث در باره ی زمینه های دیگر نیز سخن گفته ام که امیدوارم خوانندگان نظر خودشان را در باب این سخنان منعکس بفرمایند .

قبل از هر بحثی لازم است مقدمه ای در باب زبان کردی و تلقی از آن بیاید . تقریبا همه با این نکته موافق اند که زبان کردی گستره ی وسیعی را تشکیل می دهد که به جای یک زبان واحد ، مجموعه ای از زبان های کردی وجود دارد که معروف ترین شاخه های آن را کرمانجی و سورانی و اورامی – گورانی   ، و کردی جنوبی تشکیل می دهند . طبعاً منظور ما از کردی در این جا ، فقط کردی جنوبی است نه کردی های دیگر که هر کدام متولیان و حکایت خاص خود را دارند .  در گام بعدی باید روی این نکته توافق کنیم  که شاخه های کردی جنوبی کدام اند ؟ باز هم تقریباً همه موافق اند که منظوراز کردی جنوبی ، کردی کلهری- کرمانشاهی ، فیلی – ایلامی ، و لکی است . و البته عده ای معتقد اند که لکی از بُعد واژگانی به کردی جنوبی ، و از حیث قواعد نحوی به کردی سورانی و اورامی نزدیک است. با این وصف اشتراک بیشترین آن با کردی جنوبی است و فعلا در این شاخه دسته بندی می شود .

ادامه مطلب

غزلی تازه و برفی از حبیب الله بخشوده

 

 وه فر هاتگه ، سه رده  هه وا ، خه ێر ِ  ده ما ده م   ها ده مێ

هه م  شوور ده ریا  ها  سه رێ ، هه م   ئاو ِ  زه مزه م  ها  ده مێ

 

زار  و زه مین  ته ڕکردگه  ، بار  ِ شه که ر  هاوردگه

ژان و په ژاره[1]  بردگه ، عیساس مه ڵهه م  هاده مێ[2]

 

وه ر  ژه قدووم  ِ پاک ِ  تو ، دنیا ده تووز و ته م  پرۊ

ئیمه   ده شادی هاتنت  ، که و  وه ڵنگ مه ریه م [3] ها ده مێ

 

تا گه رمه   به زم  ِ  ئاسمان ، میل ِ  یه خێ  رووشن بکه ن

ناودانتا ده  میل ِ  یه خ [4]  شاده  ، چمان  شه م [5] ها ده مێ

 

ئه ور  سفیدێ هاتگه ،  لچ  ناگه سه   بان  ِ  زه مین [6]

سان ِ  سیه [7] ده هه یبه تێ " هه ی روو نه خوه یته م [8] " ها ده مێ

---

  - درد و اندوه .[1]

  اشاره به شفا بخشی حضرت مسیح . مه لهه م  : مرهم . -[2]

 - برگ  گل مریم . [3]

  قندیل یخ که از ناودان ها آویزان می شود . -[4]

- شمع [5]

- اصطلاحی است به معنی این که ابرها بسیار به زمین نزدیک شده و قصد بارش دارند . ترجمه ی لفظ به لفظ :  ابر لب بر زمین گذاشته یعنی قصد بارش دارد . [6]

- سنگ سیاه .[7]

- بچه ها هنگام ترس از موجودات ترسناک خیالی به بازی و جدی می گفتند . ترجمه ی لفظ به لفظ :  وای من را نخوری ![8]

سرآغاز شعر کودکانه­ی کردی در ايلام

کامران رحيمي

[e-mail]

 

مصطفی بیگی در سال1350درشهر مهران چشم به جهان گشود و تحصيلات ابتدايي را در زادگاهش گذراند . پس از آن ، به جهت وقوع جنگ تحميلی واشغال مهران به دست دشمن ، راهی ايلام شد . وی درسال1376 موفق به اخذ مدرک فوق ليسانس از دانشگاه علم وصنعت تهران گرديد ، و در همان دوران با پیوستن به  گردانندگان مجله ي کردي ئاوینه ، در معرفي کردي جنوبي ،گام هاي موثر برداشت

ادامه مطلب

پیر مطبوعات ایلام درگذشت

ماشاءالله رشنوادی ،   پیش کسوت مطبوعات استان ، امروز شنبه 14/10/1387 در پی بیماری جانکاه  قلبی دارفانی را وداع گفت و برای همیشه از میان ما پر کشید .

ماشاءالله رشنوادی از اولین خبرنگاران ، گویندگان رادیو و قدیمی ترین سردبیران رسانه های ایلام بود که به رغم پیری و بیماری همچنان زنده دل و بذله گو و پرانگیزه و بانشاط در امر خبررسانی و فعالیت های مطبوعاتی شرکت می جست . او سردبیر هفته نامه ی پیک ایلام بود و بیش از پانزده سال آن را بی وقفه منتشر کرد . پیک ایلام را می توان اولین نشریه ی ایلام دانست که به شکل جدی به کارپرداخت و سرآغاز و راهگشایی برای دیگر مطبوعات استان بود .

من سال ها صفحه ی شعر پیک ایلام را اداره کردم وبعد از آن این صفحه را دوستانم اداره کردند که بیشترین سهم را در این میانه محمد رضا رستم پور داراست که تا اکنون همچنان عهده دار آن است . من مرحوم رشنوادی را در خلال این سال ها به دقت و درستی می شناختم . می دانستم که او آدمی متفاوت است ؛ عاشق کار مطبوعاتی است و عشقی عجیب به ایلام و توسعه ی آن دارد . شادمان و نکته پرداز و شوخ بود و گاه نیز تند و عصبی ؛ و هردوی این حالات رنگی از جذابیت و قشنگی داشت که دلیلش صداقت نهفته در گفتار و کردار او بود . او بی کینه و بی غل و غش بود و نستوه و خستگی ناپذیر .

در همین پیک ایلام بود که کامران محمد رحیمی بیش از پنجاه شماره صحفه ای را تحت عنوان " زوان ئیمه " منتشر کرد که اولین کار و مطلب کردی در عرصه ی رسانه های محلی بود و آغازگاهی بود برای کارهای دیگردرمطبوعات ورسانه های دیگر .

او امروز بردوش دوستدارانش که عمدتا اصحاب رسانه های ایلام بودند ، تشییع  و در آرامستان بهشت رضای ایلام به خاک سپرده شد . در حالی که این سطور غمناک را می نویسم  دلم برایش می گیرد و فاتحه ای نثار روح  پاکش می کنم و از خداوند رحیم می خواهم او را در پناه خودش بگیرد و ابررحمت و غفران برمزارش  بباراند .

یادی از ولی محمد امیدی و نگاهی به دیوان اشعار او

ظاهر سارایی

^{در آستانه ی یکمین سالگرد درگذشت شاعر کردی گوی ایلامی ، مرحوم ولی محمد امیدی هستیم  . او اینک دردامنه ی " شه له م " در آرامستان بهشت رضای ایلام در خاک غنوده و از شروشور دنیا رسته و خستگی ها و رنج هایش را به خاک بخشیده است . او در خاکی غنوده که عاشقانه بدان دلبسته بود ، چنان که گفته است :}

^{ئه ر  خوسره و  بووم  ده س  وه  جامه وه}

^{ئه روام   گل   مه خوه ی  وه   ئیلامه وه}

^{ولی محمد نه تنها عاشق ایلام که عاشق هرجایی بود که کُرد  در آن نفس می کشید  به گونه ای که آرزو داشت غبارش بر مناطق کردنشین افشانده شود :}

^{گه رتم  به ن  وه  ده س  بای  شماله وه}

^{تا  بیگه ی   وه   زید   کورده ماله وه}

ادامه مطلب

شعر اکنون ایلام

اشاره : شعر اکنون ایلام لزوماً شعری نیست که در قالب های نو و آزاد  سروده شده باشد همان گونه که لزوماً شعرهای موزون و کلاسیک هم نیست . شعر اکنون ایلام ، شعری است که دقیقه های زنده و جاری ایلام و سرزمنیش  در آن بتپد . ایلام  ِشعری ِ ما ، به گستره ی جغرافیای تنگ میدان آن محدود نمی شود؛ هرجا که زبان کردی جنوبی در آن جاری باشد ، ایلام است ، خواه کرمانشاه ، خواه لکستان ، خواه مندلی ، خواه خانقین و خواه گوران و گروس .

شعر ایلام ضمن پاس داشت شعر کهن و قوالب و درون مایه های آن ازبن دندان و صمیم دل ،  و تکیه بر آن به عنوان پشتوانه ای استوار،  در پی سرایش زندگی به لهجه ی  اکنون و امروز نیز هست . نمونه های زیر تلاش های ارزنده ای است از شاعرانی ارجمند  در این راستا . تقدیمتان باد .

 

مصطفی بیگی

1350- مهران

1

نه چیرێ 1ده کوڵ

نه چیره وانێ2 ده مِکوڵ3

مه رگ  ده کوڵه 4

 

ادامه مطلب

چند شعر از حبیب الله بخشوده

اشاره : حبیب الله بخشوده متولد 1348 در شهر ایلام است . کارشناس ارشد زبان وادبیات فارسی است و در دبیرستان ها و مراکز آموزش عالی ایلام به تدریس مشغول  . شاید بیشتر علاقه مندان به شعر ، بخشوده را با شعرهای بسیار خوب فارسی اش بشناسند کما این که او در سطح کشور به این عنوان شاعر شناخته شده ای است ، اما خوش بختانه او علاقه ی وافری به شعر کردی جنوبی ، و مهارت فراوانی در سرایش آن دارد . شعر بخشوده بسیار نزدیک  به زبان معیار کردی جنوبی شاخه ی فیلی ایلامی است و  زبان و اندیشه اش متعادل ، روشن ، ورزیده ، خلاق و هنری می باشد . در غزل ها و دوبیتی های او ، بافت فنی ، رعایت ظرایف و تناسب ها ی لازم مشهود است و در اشعار سپیدش ذهن موجزگوی و اندیشه ی خلاقش خودنمایی می کند . او از شاعران بزرگ کردی گوی استان ایلام و کردی جنوبی است . برایش آرزوی توفیق روزافزون داریم .

  غزل

 1

 

نه  مه ێل   غه زه ڵ  دێرم   نه   به ێت خوه نم   ئمشا و

خوڵ[1]   ها   ده  سه رم   چۊ  مژ[2] ، خۊن  ها   ده   ده مم  چۊ   کا و[3]

 

واقم  په ڕیه و[4] ، عه قڵم   گوم کردمه  چه ن  ساڵه

ده ێ  حاڵه  ک   م  ِ دێرم ، یا ره ب  وه  به ش ِ که س  نا و

 

دار ِ  سه ر ِ ئاسوو[5]  بۊم  ، یار ِ گه ل ِ ئاهوو بۊم

ئاسوو  بۊه  سم کوو  ئه سب ، م  ریشه که ن  ِ  لافاو

 

ادامه مطلب

یادداشتی روان شناختی برشعر"دنیا ته مه و دنیا تووز ..."

عبادالله مرادی – کارشناس ارشد روان شناسی

 

به قرن بیستم عنوان "قرن اضطراب " داده شده بود . وجود جنگ های منطقه ای و دو جنگ بین الملل نشان دهنده ی آن است که چنین عنوانی بیراه نبوده است. در طلیعه ی قرن 21 دانشمندان علوم رفتاری عنوان " قرن اختلال شخصیت " برای این سده برگزیدند. اختلال شخصیت گونه هایی از رفتار مرضی و نابه هنجار است که مشخصه ی بنیادین آن « اختلال در فرایند اندیشه و رفتار و ذات است . این اختلال ها معمولا در اواخر کودکی و سال های آغازین نوجوانی سربرآورده و در بزرگ سالی کاملا استقرار می یابد . یکی از این اختلال ها ، اختلال شخصیت ضد اجتماعی است که با رفتارهای زیر پانهادن معیارهای قانون و عرف جامعه مشخص است . گفته شده است در این بیماران وجدان اخلاقی بیار ضعیف است یا اصولا شکل نگرفته است و ازاین رو برای نیل به هدف های خود هر وسیله ای را مجاز می شمارد . این بیماران از هوش متوسط یا متوسط به بالا برخوردارند و در پس این هوش، ناسازگاری جدی و مخرب درروابط بین فردی به صورت تکرار شونده دیده می شود . " هردی کلکلی  H.CELKLEY "در مورد این بیماران اصطلاح MASK OF SANITY " نقاب سلامت عقل " را به کار برده است . در برخوردهای اولیه ی چنین بیمارانی جذاب و گیرا به نظر می رسند و بعدها کم کم ماهیت واقعی خود را در ارتباط های بین فردی نشان می دهند .

به نظر می رسد مصراع دوم بیت اول شعر " دنیا ته مه و دنیا تووز " سروده ی آقای ظاهر سارایی یعنی : "که سی  که سی  نیه ناسی   گیشتی  ده م  ئه لپیچانه  " به این ویژگی اشاره دارد . از سوی دیگر بعضی از مصراع های ابیات دیگر این  سروده نیز بر پاره ای از ویژگی های این اختلال اشاره دارد ، از جمله : " هووش و گووش و پوسمان پر ده شه ر و شه یتانه "

بسیاری از رویکردهای روان درمانی ، افزایش هشیاری آدمی نسبت به نیروهای برانگیزنده ی رفتارش را معیار مهمی برای سلامت قلمداد می نمایند . هراندازه نسبت به عوامل درون روانی حاکم بر رفتارش آگاه تر باشد ، خوشبخت نیز هست . این برداشت درمتون دینی نیز مورد تاکید فراوان است ، تا آن جا که درحدیث نبوی آمده است : " من عرف نفسه ، عرفه ربه " شناخت خداوند متعال تابع شناخت آدمی از خودش است و کسی که از خودش شناخت نابسنده داتشه باشد نمی تواند ادعای خدا شناسی کند .

نکته ی دیگری که اشاره به آن لازم است شکایت وفریاد از دروغ است که بر جهان احاطه پیدا کرده است . نظریه پردازان درمان اگزیستانسیالیستی (وجود نگر ) نظیر رولومی بنیادی ترین آسیب روانی را " دروغ " می دانند که در هیئت رفتارهای گوناگون می تواند بررفتار آدمی سایه افکند و او را از سلامت دور سازد . چنین برداشتی یا دست کم نزدیک به این برداشتی در آیین اسلام نیز وجود دارد و شعر " دنیا ته مه و دنیا تووز " به صراحت به این دروغ تاخته است ، آن جا که  آمده است : دنیا خراو دنیا گه ن  دنیا دروو ده سانه .

پیداست شعر مورد بحث ما جنبه های اجتماعی و فلسفی و زییا شناختی دیگری  دارد که من تنها از دیدگاه روان شناسی گذری و نظری کوتاه بربعضی از ابیات آن داشته ام .