نظری و گذری بر مثنوی " دلبر " اثر طبع حشمت منصوری

نظری و گذری بر مثنوی " دلبر " اثر طبع حشمت  منصوری

• ظاهر سارایی

[e-mail]

گزیده­ی اشعار شاعر ارزشمند ِکردی گوی ایلامی ، آقای حشمت­الله منصوری به سعی و اهتمام آقای محمد جلیل بهادری و حمایت مالی آقای یونس نوروزی  چند ماهی است که چاپ و منتشر شده است . این مجموعه تنها در بردارنده ی دو مثنوی از مثنوی­های شاعر است و شاید نتوان به آن گزیده ی اشعار اطلاق کرد ؛ چرا که در گزیده ، گزیده­ای از کل اشعار شاعر بر مبنای گزینش مولف تدوین می شود ، حال آن که این اثر مثنوی بلند بالای " دلبر " و مثنوی " والیه " است و دیگراشعار اجتماعی ، عاشقانه ، انتقادی و فکاهی شاعر به این کتاب راه نیافته­اند . محمد جلیل بهادری با انتشار این کتاب خدمت شایانی به جامعه­ی ِ کُرد زبان ایلام و کردی جنوبی نموده و باعث شده اشعار ارزشمند شاعر ِ مردم گریز و گوشه گیر را از محاق گمنامی بیرون آورده و در معرض دید و ذوق مردم ادب دوست قراردهد . یونس نوروزی ، نیز به پاس شعرخواهی و شعر دوستی و این که مادرزاد عاشق شعر است و گرچه شعری نگفته ، شاعرانه زیسته است ، با حقوق معلمی خود بار گران چاپ کتاب را به دوش کشیده است که این ایثار او در خور قدردانی است و درسی است برای کسانی که دستشان تنها به دهن خودشان می رسد و نمی خواهند در توزیع تولیدات محصولات فرهنگی محلی و بومی که متولی خاصی ندارد و بعضاً هم زبانان و همشهریان نیز به درستی از قدر و ارزش آن ها آگاه نیستند ، مسئولیتی قبول کنند .

دراین یادداشت می خواهم صرفاً نظری و گذری داشته باشم بر مثنوی عاشقانه ی " دلبر " اثرطبع آقای حشمت الله منصوری .

"

"تروسکه¬ی¬ زانیاری" له سه ر مێژوو ، زوان و ئه¬ده¬بی کوردی ئیلام(وتووێژ له ته¬ک زاهر سارایی)

"تروسکه­ی­ زانیاری"

^{له سه ر  مێژوو ، زوان و ئه­ده­بی  کوردی ئیلام}

^{(وتووێژ له ته­ک زاهر سارایی)}

^{کامران  رﮦحیمی}

^{پێشه­کی:}

^{تا ئێستا له بارﮦی  ئیلام و کوردی فه­یلی­­دا، هه­رکه­سێک  به گومان و روانگه­ی  خۆی  باس کردووه ، به­ڵام  به داخه­وه  هێشتا به شێوﮦی راستکانی وزانستی ، توێژینه­وه و په­یجۆری له بارﮦی  ئه­م هۆزه نه کراوه. به­م هۆیه­وه وت­ووێژێک له ته­ک یه­کێک له نووسه­ران وشاعیرانی ناوچه­ی ئیلام ئاماده کراوه ، تا راستیه­کان له سه­ر زاراوه و داب و نه­ریت و مێژووی کوردی فه­یلی روون ببێته وه .}

^{«زاهر سارایی » له ساڵ 1343 هه­تاوی له شاری ئیلام له دایک بووه و دیپلۆمیش هه­ر له وێ وﮦرگرتووﮦ، جا لیسانس و فه­وقی لیسانسی  ئه­ده­بیاتی فارسی  له زانستگاکانی عه­للامه ته­باته­بایی تاران وچه­مرانی  ئه­هواز ته­واو  کردووه ؛ ئیسته­ش دوای 25 ساڵ ده­رس وتن له دواناوه­ندی و زانستگاکانی ئیلام خانه­نشین بووه. سارایی دﮦسه­ڵاتی له هۆنینه­وﮦی هۆنراوه به  دوو زوانی کوردی و فارسی هه­یه . هه­ر  ئه­وﮦنده که له گه­ل شیعر وئه­ده­بی فارسی ئاگاداریی هه­یه؛ پتر له­وه  له سه­ر  زوانی دایکی خۆی  سه­رنجی داوه و کۆڵێوﮦ. له بارﮦی شیعریشه­وه  ته­نیا  ئه­م رسته  به­سه  که  وﮦک کانی به­هاران  جۆش  ده­خوات و تینویه­تی  گوڵ و بوڵبۆڵێ  باخچه­ی ئه­دﮦبی  کوردﮦواری  دﮦشکێنێت .}

 

•   ^{مێژووی سیاسی و جوغرافیای ناوچه­ی ئیلام بۆ زۆربه­ی لیکۆڵێنه­ران و نووسه­ران روون نیه ؛ له­م بارﮦوه  بۆمان فره­تر قسه بکه­ن؟}

 ^{له بارﮦی مێژووی پارێزگای ئیلام  له  کتێبێکم به ناوی " شاعیری دونده­کانی ته­م گرتوو –  (شاعر قله های مه آلود)ساقکردنه­وه ،وه­رگێڕان و راڤه­ی شیعره­کانی غولام­ره­زا خانی ئه­رکه­وازی ، چاپی یه­که­م ،گویه ، تاران) به تێرو ته­سه­ل باسم کردووه . لێرﮦدا به کورتی بۆتان دووپاتی دﮦکه­مه­وه .}

^{ئیلام به شێ له ناوچه­ی زاگرووسه  که  له  مێژﮦ  ناوﮦندی ژیان و جێگه­ی شارستانیه­تی هۆزﮦکانی جۆراجۆر بووه ، وﮦکو : کاسیه کان و گوتیه کان و ... سه­ردﮦمێک به­شێک له «عیلام»ی مێژین بووه ؛ به تایبه ت  زﮦمانێ  که عیلامیه­کان  دﮦسته­ڵاتدار بوون . هه­روﮦها  ئاسه­واری  کاریگه­ری حکومه­ته کانی تر، وﮦکو : " ئاشووری " له­وێ  ده­بینرێ ، که  بۆ نموونه دﮦتوانین به به­رده نووسه­کانی پاشای ئاشوور له ناوچه­ی " گوڵ گوڵ "ی ئه­رکوازی مه­ڵکشاهی ئاماژه پێ بکه­ین ، که  له­وێ باسی داگیرکراوﮦکان و چۆنیه­تی شانازیه­کانی خۆی کردووه .}

^{دوای رووخاندنی عیلامی باستان ، به دﮦستی ئاشووریه­کان و دﮦسه­ڵات گرتنی هۆزﮦکانی ئاریایی ، وﮦکو ماد و هه­خامه­نشی، پارێزگای ئیلام  به­شێک  له­و حکومه­تانه بووه ؛ به تایبه­ت  له دﮦورﮦی ساسانیان زۆر گرنگ بووه ؛ چون پارێزگای ئیلام زۆر نزیکی پایته­ختی ساسانی و رێگای هات و چۆی شارﮦکانی گرنگی ئه­و  سه­ردﮦمه  بووه .}

^{هه­روﮦها  دۆڵ و دﮦشتی پڕبار ، رووباری پڕئاو ، که­ش و هه­وای خۆشی هه­بووه . له ئیلام­دا دو پارێزگا ، به ناوه­کانی " ماسه­به­زان " و " مهرﮦجان قه­زﮦق " هه­بووه ، که  مه­رکه­زی ماسه­به­زان ، شاری "سیروان " له گوندی " سه راب که­ڵان " له شارستانی شێروان  - چه­رداوڵ و شاری " ئه­ریوجان " له ناوچه­ی زﮦڕنه­ی ئه­یوان دامه­زرا بووه . ناوﮦندی مهرﮦجانقه­زﮦق ، " سه­یمه­ره " له نزیکی دﮦڕه شه­هر  بووه ، پاشان}