چند شعر از حبیب الله بخشوده

اشاره : حبیب الله بخشوده متولد 1348 در شهر ایلام است . کارشناس ارشد زبان وادبیات فارسی است و در دبیرستان ها و مراکز آموزش عالی ایلام به تدریس مشغول  . شاید بیشتر علاقه مندان به شعر ، بخشوده را با شعرهای بسیار خوب فارسی اش بشناسند کما این که او در سطح کشور به این عنوان شاعر شناخته شده ای است ، اما خوش بختانه او علاقه ی وافری به شعر کردی جنوبی ، و مهارت فراوانی در سرایش آن دارد . شعر بخشوده بسیار نزدیک  به زبان معیار کردی جنوبی شاخه ی فیلی ایلامی است و  زبان و اندیشه اش متعادل ، روشن ، ورزیده ، خلاق و هنری می باشد . در غزل ها و دوبیتی های او ، بافت فنی ، رعایت ظرایف و تناسب ها ی لازم مشهود است و در اشعار سپیدش ذهن موجزگوی و اندیشه ی خلاقش خودنمایی می کند . او از شاعران بزرگ کردی گوی استان ایلام و کردی جنوبی است . برایش آرزوی توفیق روزافزون داریم .

  غزل

 1

 

نه  مه ێل   غه زه ڵ  دێرم   نه   به ێت خوه نم   ئمشا و

خوڵ[1]   ها   ده  سه رم   چۊ  مژ[2] ، خۊن  ها   ده   ده مم  چۊ   کا و[3]

 

واقم  په ڕیه و[4] ، عه قڵم   گوم کردمه  چه ن  ساڵه

ده ێ  حاڵه  ک   م  ِ دێرم ، یا ره ب  وه  به ش ِ که س  نا و

 

دار ِ  سه ر ِ ئاسوو[5]  بۊم  ، یار ِ گه ل ِ ئاهوو بۊم

ئاسوو  بۊه  سم کوو  ئه سب ، م  ریشه که ن  ِ  لافاو

 

یادداشتی روان شناختی برشعر"دنیا ته مه و دنیا تووز ..."

عبادالله مرادی – کارشناس ارشد روان شناسی

 

به قرن بیستم عنوان "قرن اضطراب " داده شده بود . وجود جنگ های منطقه ای و دو جنگ بین الملل نشان دهنده ی آن است که چنین عنوانی بیراه نبوده است. در طلیعه ی قرن 21 دانشمندان علوم رفتاری عنوان " قرن اختلال شخصیت " برای این سده برگزیدند. اختلال شخصیت گونه هایی از رفتار مرضی و نابه هنجار است که مشخصه ی بنیادین آن « اختلال در فرایند اندیشه و رفتار و ذات است . این اختلال ها معمولا در اواخر کودکی و سال های آغازین نوجوانی سربرآورده و در بزرگ سالی کاملا استقرار می یابد . یکی از این اختلال ها ، اختلال شخصیت ضد اجتماعی است که با رفتارهای زیر پانهادن معیارهای قانون و عرف جامعه مشخص است . گفته شده است در این بیماران وجدان اخلاقی بیار ضعیف است یا اصولا شکل نگرفته است و ازاین رو برای نیل به هدف های خود هر وسیله ای را مجاز می شمارد . این بیماران از هوش متوسط یا متوسط به بالا برخوردارند و در پس این هوش، ناسازگاری جدی و مخرب درروابط بین فردی به صورت تکرار شونده دیده می شود . " هردی کلکلی  H.CELKLEY "در مورد این بیماران اصطلاح MASK OF SANITY " نقاب سلامت عقل " را به کار برده است . در برخوردهای اولیه ی چنین بیمارانی جذاب و گیرا به نظر می رسند و بعدها کم کم ماهیت واقعی خود را در ارتباط های بین فردی نشان می دهند .

به نظر می رسد مصراع دوم بیت اول شعر " دنیا ته مه و دنیا تووز " سروده ی آقای ظاهر سارایی یعنی : "که سی  که سی  نیه ناسی   گیشتی  ده م  ئه لپیچانه  " به این ویژگی اشاره دارد . از سوی دیگر بعضی از مصراع های ابیات دیگر این  سروده نیز بر پاره ای از ویژگی های این اختلال اشاره دارد ، از جمله : " هووش و گووش و پوسمان پر ده شه ر و شه یتانه "

بسیاری از رویکردهای روان درمانی ، افزایش هشیاری آدمی نسبت به نیروهای برانگیزنده ی رفتارش را معیار مهمی برای سلامت قلمداد می نمایند . هراندازه نسبت به عوامل درون روانی حاکم بر رفتارش آگاه تر باشد ، خوشبخت نیز هست . این برداشت درمتون دینی نیز مورد تاکید فراوان است ، تا آن جا که درحدیث نبوی آمده است : " من عرف نفسه ، عرفه ربه " شناخت خداوند متعال تابع شناخت آدمی از خودش است و کسی که از خودش شناخت نابسنده داتشه باشد نمی تواند ادعای خدا شناسی کند .

نکته ی دیگری که اشاره به آن لازم است شکایت وفریاد از دروغ است که بر جهان احاطه پیدا کرده است . نظریه پردازان درمان اگزیستانسیالیستی (وجود نگر ) نظیر رولومی بنیادی ترین آسیب روانی را " دروغ " می دانند که در هیئت رفتارهای گوناگون می تواند بررفتار آدمی سایه افکند و او را از سلامت دور سازد . چنین برداشتی یا دست کم نزدیک به این برداشتی در آیین اسلام نیز وجود دارد و شعر " دنیا ته مه و دنیا تووز " به صراحت به این دروغ تاخته است ، آن جا که  آمده است : دنیا خراو دنیا گه ن  دنیا دروو ده سانه .

پیداست شعر مورد بحث ما جنبه های اجتماعی و فلسفی و زییا شناختی دیگری  دارد که من تنها از دیدگاه روان شناسی گذری و نظری کوتاه بربعضی از ابیات آن داشته ام .