شعری از شاعر جوان سمیه مهری

اشاره :

 سميه­ مهري يكي از شاعران جوان انجمن كردي هاناي ايلام است . او هنوز در آغاز راه است و تا قله­هاي شعر راهي دراز در پيش دارد . با اين وصف شعر زير به خاطر طراوت و تازگي و عاطفه­ي قوي و ساخت سهل و ممتنعش توانسته راهي به وبلاگ تخصصي شعر و زبان  كردي جنوبي يعني ايلام آسو بيابد . طبعش را تحسين مي كنيم و چشم به راه شكفتن بيشترش هستيم .

•  سميه مهري

 

سه­ونزه

 

سه­و­نزه[1]  گرتگه  دووسێ ، سه­ونزه كه­فتگه كووسێ [2]

شه­ماڵ[3] خڕ  خوه­ێ ده ده­ورێ[4]، شه­ماڵ چێشتێ  ها پووسێ

 

سه­ونزه  سه­ونز كرد ئه­و  وه­رێ[5] ، شه­ماڵ  چگ فام  ِ سه­رێ

ئه­ۊ  قلاس ، دز ِ زه­ڕه[6] ، ياي [7] منێ وه گه­وهه­رێ

 

شه­ماڵ  پێچێ وه پاێاو ، چزێ دا وه گووناێاو[8]

نه­خشێ  ، شرينه دامێ [9]، شه­ماڵ يه­كێ  وه  لاێاو

 

شه مال دێوانه واره  ، دڵێ  برد ئه­و نازاره

كلوانگێ[10]  برد ئه­ڕاێ ، سه­ونزه ده­زۊران[11] داره

 

شه­ماڵ  منێ  و­ه ئه­ورێ ، وه سه­ر هاتگه سه­ورێ [12]

تواێ[13]  زۊتر بوه­ێگه­ێ ، ونه خوه­ێ  خه­ێگه هه­ورێ [14]

 

چگ و ده­س خس ئه­و ده­سێ ، نووڕس  وه چيه­م  ِ مه­سێ

شه­ماڵ  سۊر ِ سه­ونزه برد ، سه­ونزه بۊ  وه كول كه­سێ

---

- سبزه ، كنايه از دختران زيبا روي گندمگون . [1]

- كووس كه­فتن ، كنايه اي است به معناي دچار دردسر و مشكل شدن .[2]

 - باد صبا كه پيام آور عاشق و معشوق است در اين شعر خود عاشق شده است.[3]

- به گردش مي چرخد .[4]

- سبزه لباس سبز پوشيده است . [5]

- اشاره به باور عاميانه اي كه كلاغ را دزد زر و گوهر مي داند.[6]

- او هم .[7]

- چز در اصل به معناي نيش زدن زنبور است . در اين جا باد صبا نيشگوني از گونه ي معشوق گرفته است . [8]

- نقش دام سبزه فريبنده است و بادصبا اين بار غرامت زاده و فريفته شده است . [9]

- انگشتر.[10]

- نامزد .[11]

- صبرش به سر آمده است . [12]

- مي خواهد . [13]

- و گرنه خودش را در دره اي مي افكند و قصد خودكشي مي كند . [14]

شعر سپيد كردي از : حبيب الله بخشوده

شعر سپيد كردي از : حبيب الله بخشوده

 

 هه­فت چگا  ئه­ولاتر

 

 هه­فت چگا  ئه­ولاتر

هه­فت چگا  ئه­ولا

كه­ر­ۊه  بخه­فم

عه ترێ ده  گيرفانتان

جامه­كێ ده  ده­ستان بوو

تاڵێ خوه­ر   ده گيستان بڕشێ

مانگ  ده  تێوڵتان  ئه­ڵاێ

كه­نيامه

ده  هه­فت  چگا  ئه­ولاتر

خڕم  دانه

ليژماو  كرياگه

نوقره  ڕشيامه­ساو  خوه­م

جامه­ك

چه­م

 ده­م

چه­قانگه

هه­فت چگا ئه­ولاتر

هه­فت چگا  ئه­ولا

 كۊه  ئه­ڵسامه

ك   نه­مرم

 چه م

 ده م

چه قانگه

هه فت چگا ئاو لاتر

هه فت چگا ئه و لا

 كويه ئه لسامه

ك نه مرم

 ***

 معني برخي از لغات

- چگا  :  تپه

- جامه ك : آيينه

- كه ر يوه  : خرگوش

- گير فانتان : جيبتان

برگردان ارداویراف نامه به کردی جنوبی ( قسمت آخر)

 

 

برگردان متن كتاب " ارداويراف نامه " به زبان كردي جنوبي

(قسمت آخر)

• ظاهر سارايي

[e-mail]

به­ش 33

سرووش پاك و ئيزه­د ئاگر ده­سم گرتن و بردنه­م ئه­و بان ِ كۊه­ي دائيتي ده ژێر ِ پێڵ چينوه­د  ده نام ِ بێاوان . ده نام ِ  ئه­و بێاوانه ده ژێر ِ پێڵ  ِچينوه­د دووزه­خ نيشانم دان .

ئه­هريمه­ن و دێوه­ێل و دێو ِ دروو[1] و دێوه­ێل ِ تر  و ئه­رواێ گه­نه­كاره­ێل فره­ێ داوره­ۊنه­و  چنه­و  به­زه­ي­خوازي[2] دكردن  و دڵاڵكيان [3] ده ده­نگێان چمان[4]  هه­فت كشوه­ر دله­رزيا .

ئێقه ده ئه­و قيڕه و لاڵكيان و به­زه­ي­خوازيه ترسيام  ، ده سرووش پاك و ئيزه­د­ئاگر خواسم  نه­وه­نه­مه  ئووره­و  ئه­ڵگه­رديمنوه .[5]

وتنه­م : مه­ترس و زيه­ڵگت نه­چوو ، ده­ێره ئه­نێش ئه­و خاتر­ت نيه­نيشێ [6].

برگردان ارداویراف نامه به کردی جنوبی ( قسمت 4)

 

برگردان متن كتاب " ارداويراف نامه " به زبان كردي جنوبي

(قسمت ۴)

• ظاهر سارايي

[e-mail]

به­ش 14

ئێگل سرووش پاك و ئيزه­د ئاگر ده­سم گرتن و چگيمه جيێگاو .

ئه­و  جييه چنه­و  سه­رد و  هشك و گه­نياگۊ  ك ِ تا  ئه­ومه[1]  ده  دنيا  نه ديۊم و  نه  ئه­ژنه­فتۊم .[2]

چۊن چگماو بان­تر ، دووزه­خ ديم ، دمناسه  [3]چاێ  قۊل[4] ِ ته­نگ و  سيه­مناكێ .

تيه­ريكي دووزه­خ چنه­و بۊ  گ ِ ده­س بوه­يت و تيه­ريگي بگريت [5]، ئوو چنه­و گه­نۊ  ك ِ واێ ئه­ر بێا  ده لۊت  هه­ر كه­س ، دياته لايا [6]و دله­رزي و دكه­فت .

چنه­و  تيه­ريكۊ  ك  هه­ر كه­س نيه­زانس هه­سه­ێ يا نه .

هه ركه  فِكِر كه­ێ : م  ته­نيام .

هاليم [7] سێ شه­و و رووژ ده­ێ نه­ۊه  ئۊشێ : يه نوو هزار  ساڵه گيريامه و هامه دووزه­خ .

برگردان ارداویراف نامه به کردی جنوبی ( قسمت 3)

برگردان متن كتاب " ارداويراف نامه " به زبان كردي جنوبي

(قسمت ۳)

• ظاهر سارايي

[e-mail]

به­ش 7

ده دوێم گام ، چگمه ئاسمان ِ مانگ . ئه­وره گ ِ  وتار نێك ، مێمان بۊ ، ئوو گه­ل گه­پێ ده پاكان ده­وره­ۊه .

پرسيم : ئێره كووه و يانه ئه­رواێ كيين ؟

سرووش پاك و ئيزه­د ئاگر وتن : ئێره ئاسمان ِ مانگه­و يانه ئه­رواێ ئه­وانه­ن گ ده دنيا زكر نه­كردن و سروود گاهاني نه­خوه­نسن ؛ ئه­مان وه خاتر سواوه­ێل ِتر  هانه ئێره .

ئه­وانه چۊ مانگ ورشه­ێان ديات  .

به­ش 8

گام ِ تر ئه­ڵگرتم و چگمه خوه­ر­ئاسمان [1]. ئه­وره  گ  كردار نێك ،  مێمان بۊ .

ئه­وره  وه­ێ دوتن ، دنياێ به­رزه­بانان

برگردان ارداویراف نامه به کردی جنوبی ( قسمت 2)

برگردان متن كتاب " ارداويراف نامه " به زبان كردي جنوبي

(قسمت ۲)

• ظاهر سارايي

[e-mail]

به­ش 3

ئه­رواێ[1]  ويراف ده گيان ده­رچگ و چگه  تك  كۊه­ي " دائيتي[2] ، چينوه­د پێڵ " [3].

شه­و ِ رووژ هه­فتم ئه­رواێ هاته­و دۊما و  ده­ميا[4]  ده گيانێ.

ويراف ، خوه­ش و خوڕه­م  ، وه ئه­نديشه­ێ نێك ، ئه­ڵسا ؛ جوور كه­سێ گ ِ  ده خاو ِ  خوه­شێ  ئه ڵساۊ .

خوه­يشكه­يل و مووبه­ده­يل و مه­زدا پرسه­ێل ، وه­ختێ ويراف دين خوه­شاڵاو بۊن .

وتن : خوه­ش هاتي و درس هاتي ده شار مردگه­ێل وه شار ِ زنگه­ێل ،  ئه­ێ ويراف ، ئه­ي هه­واڵ­به­ر [5] ئيمه  مه­زدا پره­سه­ێل .

موبه­ده­يل و موغه­ێل ، ] وه نيشانه­ێ ئێحترام [ ده وراێوه­ر ويراف چه­ميان[6] ؛ ئێگل ويرافيش چگه پێشوازێان ،‌ئه­ۊيش چه­مي و وت : سلام " ئوورمه­زد " و " ئيزه­ده­ێل "[7] و سڵام زه­رتوشت پاك سپيتمان[8] و سرووش[9] پاك و ئيزه­دئاگر [10]  مه­زدا­پرسه­ێل و سڵام پاكه­ێل و ئه­روايل بهه­يشتي وه ئۊه .

مووبه­د

برگردان متن كتاب " ارداويراف نامه " به زبان كردي جنوبي

 

برگردان متن كتاب " ارداويراف نامه " به زبان كردي جنوبي

(قسمت ۱)

• ظاهر سارايي

[e-mail]

اشاره :

ارداويراف نامه عنوان كتابي است از نوشته­هاي دوره­ي آغازين ساساني كه در بردارنده­ي سفر روحاني " ارداويراف " به بهشت و دوزخ ، و شرح مشاهداتش مي باشد . ارداويراف مرد پاك و پرهيزگاري است كه پيشوايان و موبدان دين زردتشتي او را برگزيدند كه سيري در جهان ديگر كند و از روان درگذشتگان آگاهي به دست آورد و در دسترس هم كيشان خود قرار دهد . اين سير معنوي در پيشگاه پيشوايان دين ، بر در آتشكده­ي " آذر فرن بغ " آغاز گرديد . ويراف كه به گفته­ي موبدان در تمام عمر خود گناهي نكرده بود و به حكم قرعه براي اين سير انتخاب شده بود ، پس از شستن سرو و تن و پوشيدن جامه­ي نو و خوردن خورش ، بر بستر پاك آرميد و روان درگذشتگان را ياد كرد سه جام منگ ( نوعي نوشابه ي مخدر ) گشتاسبي از پيشوايان دين گرفت و نوشيد و باژ گفت و به خواب رفت و مدت هفت شبانه­روز به همراهي دو فرشته طبقات بهشت و دوزخ را بازديد كرد و پاداشي كه از هر كار نيك به نيكوكاران و بادافراهي كه از هر گناه به گناه­كاران داده مي­شد ، مشاهده كرد و سپس به پيشگاه اورمزد پذيرفته شد و پيام او را براي هم­كيشان خود شنيد و روز هفتم به اين جهان بازگشت و پس از خوردن خوراك ، دبيري دانا وفرزانه را فراخواند تا مشاهدات خود را بنگارد . مجموع اين نوشته به نام ارداويراف­نامه خوانده شد .

محققان زمان تاليف ارداويراف­نامه ي  موجود را بين سده­ي سوم تا هفتم هجري حدس مي زنند . اين متن ، به خط و زبان پهلوي است كه آقاي دكتر رحيم عفيفي به فارسي امروز و با التزام به سره نويسي و استفاده از ريشه­ي كلمات پارسي ِ به كار رفته در متن اصلي ،  ترجمه و شرح كرده­است .[1]

از ديرباز معراج­نامه­ها و نوم­نامه­هايي وجود داشته  كه در آن كساني شرح سفر روحاني خود را به ديگر سو بيان نموده­اند كه

---

- عفيفي ، رحيم ،  ارداويراف نامه، ۱۳۷۲ ، توس ، چاپ دوم ، تهران .[1]

استاد حسن صلاح سوران به ديار باقي شتافت

 

استاد حسن صلاح سوران از چهره هاي برجسته  در حوزه ي زبان و ادب كردي چهارشنبه 26 شهريور ماه در منزل مسكوني اش در كرج درگذشت . استاد ، در سال 1320 /1941در روستاي فيض الله بگ بوكان متولد شد و تحصيلات تكميلي اش را در دانشگاه هاي انگلستان ادامه داد . كارنامه ي علمي – ادبي او مشتمل است بر حداقل ده جلد كتاب در باره  ي زبان ، ادب و تاريخ كرد به خصوص زادگاهش بوكان . علاوه بر آن مقالات متعددي از اودر سايت هاي مختلف اينترنتي منتشر شده است . استاد صلاح سوران در دانشگاه هاي مختلف ايران و از جمله تهران و اصفهان به تدريس زبان و ادبيات كردي مشغول بود .

آن چه باعث شد يادداشتي در مرگش بنويسم خاطره اي است كه از او دارم . استاد اواخر تابستان يا اوايل پاييز سال 86 همراه با همسر گرامي و عزيزي ديگر ، صرفا جهت ديدار از ايلام و آشنايي بيشتر با چهره هاي فرهنگي استان  به ايلام تشريف آورده بودند . مناعت طبعش مانع از آن شده بود كه افتخار ميزباني را به ما بدهد ولذا در باشگاه فرهنگيان ايلام  سوئيتي رزرو كرده بود . ايشان به من زنگ زدند و من كه تنها نام و آوازه ي ايشان را شنيده بودم مشتاقانه به ديدارشان شتافتم . پخته مردي متواضع و فرهيخته و سرخ چهره در را به رويم گشود و در اندك زماني خودماني شديم . به اصرار من دعوت شامم را پذيرفت و قبل از آن مناظرطبيعي و محلات و جاهاي ديدني را به اوو همراهانش نشان دادم . ازديدن مناظر طبيعي و جنگل هاي اطراف شهرايلام به وجد آمده بود و البته نمي توانست تاسف خودش را از بافت شهري و فقري كه مشاهده كرده بود از ما پنهان كند . شب را تا ديروقت در خدمتش بوديم . يك دو روز ديگر ميهمان ايلام بود و عزيزان ديگري ميزبانش بودند . استاد پس از آن همواره با تلفن و ايميل و پيامك ما را مي نواخت .

اينك آن بزرگمرد در ميان ما نيست و به آسمان ها پركشيده است . ياد و خاطره اش را گرامي مي داريم و فر و فرهنگ و تواضع و اخلاق نيكويش را مي ستاييم و به پاس كوشش هايي كه براي زبان وادب كردي داشته ، به او درود مي فرستيم و فاتحه اي نثارروحش مي كنيم .

 

شاكه و خان مه¬سۊر

 

شاكه و خان مه­سۊر

• ظاهر سارایی

 [e-mail]

"شاكه " و " خان مه سۊر / منصور " نام دو تن از شاعران بزرگ و كردي سراي استان ايلام است كه چون شير و شكر به هم آميخته­اند و معجوني مفرح و شگفت ساخته اند ؛ به گونه­ای که  نمي توان از هم جدايشان كرد .

هم­سرايي شاعران پيشين اين ديار منحصر به اين دو نبوده است ؛ "تركه" و نجف " تالي اين دو­اند و خبرهايي از هم­سرايي شاعران ديگر نیز به ما رسيده است ، از آن جمله  شعري در دست  است كه در طي آن چهار شاعر نام آور يعني : تركه و نجف و  "خانه "  و "نوره"  در موضوع واحدي مشتركاً يه شكرافشاني پرداخته­اند .به هر حال عهد عجيبي بوده كه شاعران هم عهد برخلاف امروز ، با ديگر شاعران دوست و قرين و هم­سرا بود اند و به يك ديگر عشق مي ورزيده و وفاداري  مي­كرده اند .

نقدها را بود آیا که عیاری گیرند ؟

در پاسخ به درخواست سایت بلوط مطلبی نوشتم تحت عنوان " شعرکردی رکود یا حرکت " که در آن دغدغه های خودم را در باره شعر و زبان کردی نوشتم که در همین وبلاگ و نشانی های زیر قابل دریافت است :

http://www.balout.ir/literature_kord/000084.php

http://ilamasu.blogfa.com/post-48.aspx

http://www.westluristan.com/articles/535.html

هفته نامه ی سیمره چاپ کوهدشت لرستان عین مطلبم را در نشریه و سایت خود چاپ کرد :

http://www.seymare.com/?m=138712

چاپ این مقاله در سیمره با واکنش عجیب شخصی به نام عیسی قائد رحمتی مواجه شد و مطلبی به عنوان نقد با ادبیاتی خاص در سایت زیر درج نمود :

http://www.loor.ir/News.asp?nid=1252&ln=fa

این جانب نیز در پاسخ به این مطلب جوابیه ای نوشتم که در نشانی های زیر قابل دسترسی است :

http://ghome-lor.blogfa.com/post-34.aspx

http://www.loor.ir/News.asp?nid=1270&ln=fa

http://www.seymare.com/?p=767

حال قضاوت را به عهده ی خوانندگان عزیز می گذارم .